روش های پیشگیری از سندرم خستگی مزمن

اگر شما مبتلا به سندرم خستگی مزمن (CFS) هستید، می‌دانید که خستگی مداوم می‌تواند حتی انجام کارهای اساسی و روزمره را دشوار کند. در حال حاضر هیچ درمانی برای CFS وجود ندارد، بنابراین درمان‌ها بر مدیریت علائم تمرکز دارند. در واقع استراتژی‌هایی وجود دارند که انرژی شما را حفظ می‌کنند و می‌توانند به شما در دستیابی به یک زندگی متعادل و سالم کمک کنند.

خلاصه مقاله:

سندرم خستگی مزمن یک بیماری پیچیده و طولانی‌مدت است که با استراحت بهبود نمی‌یابد و می‌تواند تأثیرات قابل توجهی بر زندگی روزمره شما داشته باشد. به همین دلیل، مدیریت علائم و یافتن راهکارهایی برای حفظ انرژی و بهبود کیفیت زندگی ضروری است.

خستگی مداوم، کسالت پس از فعالیت، خواب نامناسب و اختلالات شناختی از جمله علائم رایج این سندرم هستند. مراجعه به پزشک می‌تواند به تشخیص صحیح و مدیریت مؤثرتر علائم کمک کند. درک عوامل خطر مانند مشکلات سیستم ایمنی، عفونت‌های ویروسی، استرس و سبک زندگی ناسالم نیز در شناسایی و مدیریت این بیماری اهمیت دارد.

برای مدیریت خستگی مزمن، اتخاذ عادات سالم مانند رژیم غذایی متعادل، خواب کافی، کاهش استرس و فعالیت بدنی ملایم ضروری است. با وجود اینکه هیچ راه قطعی برای پیشگیری از سندرم خستگی مزمن وجود ندارد، توجه به عادات و شناسایی علائم زودهنگام می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به این سندرم مؤثر باشد.

سندرم خستگی مزمن چیست و چرا باید جدی بگیریم؟

همه افراد دوره‌هایی را تجربه می‌کنند که فقط خسته هستند. در این شرایط، معمولاً چند شب خواب کامل تمام چیزی است که به آن نیاز دارید. اما برای برخی از افراد، خستگی مفرط غیرقابل بهبود با استراحت می باشد. برای این افراد، زندگی با خستگی مزمن هر روز ادامه دارد و کارهای ساده‌ای مانند بیرون آمدن از رختخواب، دوش گرفتن یا آماده کردن غذا می‌تواند غیرممکن به نظر برسد. سندرم خستگی مزمن همچنین می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در حافظه و تمرکز شود.

تعریف CFS / ME و تفاوت با خستگی روزمره

سندرم خستگی مزمن (CFS) که به آن آنسفالومیلیت میالژیک (ME/CFS) نیز گفته می‌شود، یک بیماری طولانی مدت است که باعث بی حالی مزمن و سایر علائم جسمی و روانی می‌شود که بر زندگی روزمره تأثیر می‌گذارند. این سطح از خستگی با خستگی معمولی متفاوت است، زیرا با استراحت یا خواب بهبود نمی‌یابد و می‌تواند تأثیر زیادی بر نحوه زندگی، کار و ارتباط شما با دیگران داشته باشد.

با این حال، سطوح سندرم خستگی مزمن می‌تواند متفاوت باشد. احتمالاً هنگام انجام کارهای مهم احساس خستگی می‌کنید و ممکن است متوجه شوید که تلاش جسمی یا ذهنی می‌تواند به جای شادابی، حال شما را بدتر کند.

برخی از افراد علائم CFS را خفیف تر تجربه می‌کنند و می‌توانند به زندگی روزمره خود ادامه دهند، اما بسیاری متوجه می‌شوند که Chronic fatigue syndrome، آنها را مجبور به کاهش ساعات کاری، از دست دادن رویدادهای اجتماعی یا نیاز به کمک اضافی در کارهای خانه می‌کند. برای برخی دیگر، علائم می‌تواند به اندازه‌ای شدید باشد که آنها را عمدتاً در خانه و گاهی حتی در رختخواب نگه دارد.

تشخیص سندرم خستگی مزمن

سندرم خستگی مزمن افراد را به طور متفاوتی تحت تأثیر قرار می‌دهد. علائم نیز می‌توانند با گذشت زمان تغییر کنند، گاهی اوقات به طور ناگهانی ظاهر می‌شوند یا کاهش می‌یابند. در اینجا چند علامت رایج که بسیاری از افراد در آنها مشترک هستند، آورده شده است:

• خستگی مداوم: علامت اصلی CFS، خستگی شدید و پایدار است که با استراحت یا خواب بهبود نمی‌یابد. این می‌تواند حتی کارهای جزئی را بسیار سخت کند.
• کسالت پس از فعالیت (PEM): حتی مقدار کمی تلاش جسمی یا ذهنی می‌تواند منجر به افزایش شدید خستگی شود که می‌تواند روزها یا هفته‌ها طول بکشد.
• اختلال خواب و خستگی: بسیاری از افراد مبتلا به سندرم خستگی مزمن، هنگام بیدار شدن از خواب به همان اندازه قبل از خواب احساس خستگی می‌کنند.
• عدم تمرکز: استرس مزمن و خستگی می‌تواند به خاطر سپردن اطلاعات یا پردازش سریع افکار را برای افراد مبتلا به CFS دشوار کند.
• درد و کوفتگی: دردهای جسمی در عضلات و مفاصل، سردرد، گلودرد و درد غدد لنفاوی می‌توانند زندگی روزمره را برای افراد مبتلا به CFS دشوار کنند.

مراجعه به پزشک، می‌تواند به تشخیص سندرم خستگی مزمن و رد سایر بیماری‌های با علائم مشابه کمک کند. از آنجا که CFS بر جنبه‌های مختلف سلامت شما تأثیر می‌گذارد، احتمال دارد که برای بازتوانی خستگی مزمن لازم باشد که با چندین متخصص، مانند متخصص مغز و اعصاب یا روماتولوژیست‌ مشورت نمایید. یافتن پزشکانی که CFS را درک می‌کنند، می‌تواند تفاوت زیادی در کیفیت درمان شما ایجاد کند.

شاخص های خطر و عوامل زمینه ساز سندرم خستگی مزمن

در حالی که برای درک کامل CFS به تحقیقات بیشتری نیاز است، برخی از محرک‌های بالقوه وجود دارند که متخصصان معتقدند که این عوامل می‌توانند بر تشدید علائم CFS تأثیر بگذارند. در اینجا چند مورد از رایج‌ترین آنها آورده شده است.

مشکلات سیستم ایمنی و عدم تعادل هورمونی

 برخی مطالعات نشان می‌دهد که افراد مبتلا به سندرم خستگی مزمن، پاسخ ایمنی بیش از حد فعال یا نامنظمی دارند که منجر به التهاب و سایر علائم مرتبط با سیستم ایمنی می‌شود که می تواند در خستگی و سایر علائم CFS نقش داشته باشد. همچنین عدم تعادل هورمونی، از جمله سطح نامنظم کورتیزول و سایر هورمون‌های مرتبط با استرس، در افراد مبتلا به CFS مشاهده شده است.

عفونت های ویروسی و سابقه بیماری های قبلی

برخی افراد پس از یک عفونت ویروسی مانند ویروس اپشتین بار یا ویروس هرپس انسانی، به CFS مبتلا می‌شوند. این عفونت‌ها معمولاً سیستم ایمنی را تضعیف می کنند یا باعث تغییرات پایداری می شوند که منجر به علائم CFS می‌گردد. با این حال، همه افراد مبتلا به CFS سابقه عفونت‌های ویروسی ندارند. بنابراین تقویت سیستم ایمنی و مقاومت به خستگی ارتباط مستقیمی دارند.

استرس مزمن، فشار روانی و آسیب جسمی

برخی از افراد احتمال دارد که پس از تجربه یک فشار روحی(از جمله آسیب‌های دوران کودکی) یا آسیب جسمی بزرگ(مانند جراحی) به CFS مبتلا شوند. پاسخ بدن به استرس شدید، چه جسمی و چه عاطفی، ممکن است به دلیل رابطه پیچیده بین سلامت جسمی و روانی، علائم CFS را تحریک کند.

سبک زندگی ناسالم: رژیم ضعیف، کم خوابی، مصرف الکل و سیگار

رژیم غذایی نامناسب می‌تواند منجر به کمبود مواد مغذی ضروری بدن شود، که برای حفظ انرژی و عملکرد صحیح بدن ضروری هستند. همچنین خواب ناکافی باعث کاهش توانایی بدن در ترمیم و تجدید قوای خود می‌شود و می‌تواند علائم سندرم خستگی مزمن را تشدید کند. مصرف الکل و سیگار نیز با ایجاد اختلال در خواب و ایجاد التهاب و استرس اکسیداتیو در بدن، می‌تواند باعث CFS شود.

اصول زندگی سالم برای کاهش ریسک سندرم خستگی مزمن

زندگی با خستگی مزمن می‌تواند سخت به نظر برسد، اما تکیه بر استراتژی‌های کوچک و سبک زندگی سالم برای CFS می‌تواند به مدیریت علائم شما کمک کند و زندگی را کمی آسان‌تر نماید. بنابراین از این نکات به عنوان نقطه شروع برای درمان سندرم خستگی مزمن استفاده کنید.

برای بسیاری از افراد، مدیریت خستگی تنها به خواب بیشتر محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند مجموعه‌ای از تغییرات هوشمندانه در سبک زندگی است. رعایت تغذیه متعادل، تنظیم ساعت خواب، مدیریت استرس، فعالیت بدنی ملایم و پرهیز از فشار بیش از حد به بدن، از جمله راهکارهای موثر برای رفع خستگی بدن هستند که می‌توانند به بهبود سطح انرژی روزانه و افزایش کیفیت زندگی کمک کنند.

رژیم غذایی متعادل و مغذی: میوه، سبزی، غذاهای کامل، کاهش شکر و فرآوری شده ها

داشتن رژیم غذایی متعادل و انرژی بخش، سندرم خستگی مزمن را درمان نمی‌کند اما می‌تواند از سلامت شما پشتیبانی کند. هیدراته ماندن نیز مهم است، بنابراین آب زیادی بنوشید و نوشیدنی‌های شیرین یا کافئین‌دار را محدود کنید، زیرا می‌توانند منجر به افت انرژی بدن شوند.

از غذاهای فرآوری شده پرهیز نمایید. روی غذاهای کامل مانند میوه‌ها، سبزیجات، پروتئین‌های بدون چربی و غلات کامل تمرکز کنید که مواد مغذی ضروری را بدون افزایش قند خون شما تأمین می‌کنند. برخی از افراد مبتلا به CFS متوجه می‌شوند که وعده‌های غذایی کوچک‌تر و مکرر، برخلاف چند وعده غذایی بزرگ، سطح انرژی را در طول روز ثابت‌تر نگه می‌دارد.

در کنار اصلاح سبک زندگی، خواب منظم، تغذیه متعادل و مدیریت استرس، انتخاب بهترین قرص ویتامین برای رفع خستگی می‌تواند به تأمین مواد مغذی ضروری کمک کند و احساس انرژی روزمره را بهبود دهد. ویتامین‌هایی مانند B-کمپلکس، ویتامین D، آهن (در صورت کم‌خونی تأییدشده)، و منیزیم نقش مهمی در متابولیسم انرژی و کاهش خستگی عمومی دارند. قبل از شروع مصرف هر مکمل، مشاوره با پزشک یا متخصص تغذیه برای بررسی نیازهای بدن و تعیین دوز مناسب، ضروری است.

خواب کافی و بهداشت خواب: نظم در خواب و بیداری

احساس سرحال نبودن پس از یک خواب کامل شبانه یک چالش رایج در سندرم خستگی مزمن است، اما راه‌هایی وجود دارد که می‌توانید کیفیت خواب خود را بهبود بخشید. به عنوان راهکارهای کاهش خستگی شدید، روی ایجاد عادات و محیطی تمرکز کنید که به شما کمک می‌کند استراحت بهتری داشته باشید.

هدف خود را بر این بگذارید که هر روز در یک ساعت مشخص به رختخواب بروید و بیدار شوید. قبل از خواب از کافئین و صفحه نمایش خودداری کنید، زیرا این موارد می‌توانند در کیفیت خواب شما اختلال ایجاد کنند. همچنین می‌توانید قبل از خواب فعالیت‌های آرامش‌بخش مانند مطالعه، حرکات کششی ملایم یا تمرینات تنفس عمیق را امتحان کنید. یک اتاق خواب آرام، تاریک، ساکت و خنک نیز می‌تواند تفاوت زیادی را ایجاد کند.

مدیریت استرس: تکنیک های ریلکسیشن، مدیتیشن و آرامش روانی

زندگی با سندرم خستگی مزمن، از نظر جسمی و روحی چالش برانگیز است، بنابراین مدیریت استرس و سلامت روان شما مهم است. از تکنیک‌های آرامش‌بخش مانند تنفس عمیق، مدیتیشن یا یوگای ملایم استفاده کنید. این کار می‌تواند مدیریت علائم را کمی آسان‌تر کند و حتی ممکن است برخی از علائم جسمی شما را تسکین دهد. همچنین انجام تمرینات تنفسی ساده مانند دم عمیق از طریق بینی، نگه داشتن برای چند ثانیه و بازدم آرام، می‌تواند آرامش‌بخش باشد و به شما کمک کند احساس تمرکز بیشتری داشته باشید.

فعالیت بدنی هوشمند و تعادل بین نشاط و مراقبت

وقتی برای یافتن انرژی کافی برای انجام لیست کارهای روزانه خود تلاش می‌کنید، ورزش احتمالاً اولویت کمی دارد. اما وقتی به تعادل فعالیت و استراحت برسید، ورزش می‌تواند علائم سندرم خستگی مزمن شما را بهبود بخشد.

تمرینات سبک و تدریجی به جای ورزش شدید

انجام تمرین سبک و ورزش ملایم به خصوص در فضای باز، می‌تواند به بهبود خلق و خوی شما کمک کند. شما می‌توانید از ورزش هایی مانند پیاده‌روی، حرکات کششی یا یوگای ملایم بهره‌مند شوید. مهم است که هنگام ورزش بیش از حد به خودتان فشار نیاورید، زیرا این کار می‌تواند انرژی شما را تحلیل ببرد و شما را برای انجام سایر کارهای مهم بسیار خسته کند.

مفهوم «pacing» و پرهیز از فعالیت بیش از حد برای جلوگیری از PEM

 «Pacing» به معنای مدیریت و تنظیم فعالیت‌های روزانه است، به طوری که از بروز خستگی و تشدید علائم سندرم خستگی مزمن جلوگیری شود. پرهیز از فعالیت‌های سنگین یا طولانی مدت، می‌تواند به جلوگیری از عارضه‌ای به نام post-exertional malaise (PEM) کمک کند، که به احساس خستگی و بدتر شدن علائم پس از فعالیت اشاره دارد.

استراحت کافی بین فعالیت ها و تنظیم سطح انرژی روزانه

فعالیت های خود را با استراحت متعادل کنید و محدودیت‌های انرژی خود را درک کنید تا بیش از حد به خودتان فشار نیاورید. اگر بعد از فعالیت‌های خاصی احساس خستگی می‌کنید، سعی کنید آنها را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کنید و بین آنها استراحت کنید. برای مثال به جای تمیز کردن کل آشپزخانه به طور همزمان، می‌توانید یک روز ظرف‌ها را بشویید و روز بعد سطوح را پاک کنید. به بدن خود گوش دهید و از توقف در هنگام نیاز به استراحت نترسید.

بهداشت روان و سلامت ذهنی: بخش جدایی‌ ناپذیر پیشگیری از سندرم خستگی مزمن

صرفه‌جویی در مصرف انرژی و تنظیم ریتم زندگی، کلید مدیریت زندگی با سندرم خستگی مزمن است. مهم است که بیش از حد مسئولیت قبول نکنید یا خودتان را بیش از حد درگیر کارهای کوچک نکنید. به اولویت‌های خود نگاهی دقیق بیندازید و ببینید کدام کارها را می‌توانید از برنامه خود حذف کنید. این می‌تواند به معنای کاهش تعهدات کاری، عدم شرکت در کارهای داوطلبانه در مدرسه فرزندانتان یا صرف نظر کردن از تعهدات اجتماعی باشد.

اهمیت حمایت روانی و کاهش اضطراب، دوری از فشار روحی مداوم

سندرم خستگی مزمن می‌تواند بر سلامت روان شما تأثیر بگذارد. استرس، افسردگی و اضطراب اغلب در افرادی که با CFS دست و پنجه نرم می‌کنند، وجود دارند. مراجعه به روانشناس برای حفظ سلامت روحی، می‌تواند به شما کمک کند تا بهتر با شرایط خود کنار بیایید. در برخی موارد، پزشک شما احتمال دارد داروهای ضد افسردگی را نیز توصیه کند.

تکنیک‌های کاهش استرس نیز می‌توانند به مدیریت اضطراب و بهبود سلامت روان شما کمک کنند. این موارد می‌تواند شامل طب سوزنی، تمرینات تنفسی، ماساژ، مدیتیشن و یوگا باشد. زندگی با CFS می‌تواند احساس انزوا ایجاد کند، به خصوص زمانی که اطرافیان شما کاملاً شرایط را درک نمی‌کنند. حمایت عاطفی از طریق مشاوره و گروه‌های حمایتی، می‌تواند تفاوت بزرگی را برای شما ایجاد کند.

ریشه کن کردن باورهای نادرست و افسانه ها درباره سندرم خستگی مزمن

باورهای نادرست درباره سندرم خستگی مزمن، می‌توانند به شدت تجربه بیماران را تحت تأثیر قرار دهند. باید توجه داشت که این بیماری ناشی از اختلالات بیولوژیکی و ژنتیکی است. بنابراین درک صحیح و علمی از آن ضروری است تا بتوانید حمایت و درمان مناسب را دریافت نمایید.

«خستگی یعنی تنبلی»؟ شواهد ژنتیکی و بیولوژیکی خلاف آن را نشان میدهد

یکی از باورهای نادرست در مورد بیماران مبتلا به سندرم خستگی مزمن، داشتن تنبلی است که به شدت می‌تواند تأثیر منفی بگذارد. این تصور نه تنها به نادیده گرفتن تجارب بیماری این افراد منجر می‌شود، بلکه موجب ایجاد احساس شرم و گناه در آن‌ها می شود.

شواهد ژنتیکی و بیولوژیکی نشان می‌دهد که CFS یک اختلال پیچیده و واقعی است که تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله تغییرات در عملکرد سیستم ایمنی، التهاب و اختلالات متابولیک قرار دارد. بنابراین، خستگی ناشی از CFS فراتر از یک احساس ساده خستگی است و به شرایطی عمیق‌تر مربوط می‌شود که نیاز به درک و حمایت دارد.

مکمل «جادویی» ندارد: چرا نباید به دارو یا مکمل به عنوان راه حل قطعی اعتماد کرد

باور به وجود مکمل‌ها یا داروهایی که می‌توانند به‌طور فوری و کامل سندرم خستگی مزمن (CFS) را درمان کنند، می‌تواند خطرناک باشد. زیرا این باور می تواند شما را به سمت مصرف مکمل‌های غیرمؤثر و حتی مضر سوق دهد، در حالی که CFS  یک وضعیت پیچیده است که نیاز به درمان های چندجانبه و مناسب دارد. اما شما می توانید از مکمل های ویتامین که به افزایش انرژی بدن کمک می کنند مانند کپسول انرژیفیکس هرباویوا یا قرص انرژی ویتامینز ادونسیس بهره ببرید.

با وجود اینکه هیچ مکملی نمی‌تواند سندرم خستگی مزمن را درمان کند، اما در برخی موارد استفاده از مکمل‌های گیاهی استاندارد که به حمایت از سطح انرژی بدن کمک می‌کنند، می‌تواند بخشی از یک رویکرد مدیریت علائم باشد. به عنوان مثال، کپسول گیاهی انرژی آپ اروند فارمد 60 عددی با ترکیبات گیاهی و ویتامینه، می‌تواند برای افرادی که دچار افت انرژی عمومی هستند و تحت نظر پزشک از مکمل استفاده می‌کنند، گزینه‌ای کمکی و غیرتهاجمی محسوب شود.

چک لیست عملی روزانه و هفتگی برای پیشگیری از سندرم خستگی مزمن

اگر می‌دانید چه چیزی باعث افت انرژی شما می‌شود، می‌توانید تنظیمات لازم را برای کمک به احساس تعادل خود انجام دهید. یک دفترچه یادداشت از علائم، فعالیت‌ها و سایر عوامل مانند رژیم غذایی یا استرس خود داشته باشید. احتمال دارد متوجه شوید که فعالیت‌ها یا غذاهای خاصی علائم شما را بدتر می‌کنند، یا انواع عوامل استرس‌زا باعث تشدید آن می‌شوند. اگر متوجه شدید که فعالیت‌های خاصی خستگی شما را افزایش می‌دهد، می‌توانید زمان های استراحت را در اطراف این فعالیت‌ها برنامه‌ریزی کنید یا به طور کلی از آنها اجتناب نمایید.

در کنار اصلاح سبک زندگی، خواب منظم و مدیریت استرس، برخی افراد ترجیح می‌دهند با مشورت پزشک از مکمل های انرژی زا برای حمایت از سطح انرژی روزانه خود استفاده کنند. در این شرایط، انتخاب آگاهانه و بررسی ترکیبات اهمیت زیادی دارد و می‌توان از گزینه‌های معتبر برای خرید قرص انرژی زا متناسب با نیاز بدن استفاده کرد.

برنامه خواب دقیق و منظم

برای داشتن خواب منظم، در ساعت های مشخص به رختخواب بروید و بیدار شوید که به تنظیم ریتم شبانه‌روزی بدن کمک می‌کند. همچنین، ایجاد محیطی آرام برای خواب مانند کاهش نور و صدا، به کیفیت خواب شما می افزاید. خواب کافی و با کیفیت می‌تواند باعث بهبود انرژی و کاهش علائم سندرم خستگی مزمن شود.

جدول تغذیه و وعده های غذایی سالم و مغذی

وعده‌های غذایی متوازن و غنی از مواد مغذی را در برنامه روزانه خود داشتیه باشید از جمله پروتئین، میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل که می‌توانند انرژی لازم بدن را تأمین کنند. همچنین مصرف منظم و متعادل وعده‌های غذایی، به حفظ سطح قند خون پایدار و جلوگیری از خستگی مزمن کمک می‌کند.

برنامه فعالیت روزانه متعادل همراه با استراحت کافی

یک برنامه فعالیت روزانه متعادل برای خود تهیه کنید که شامل زمان‌های مشخص برای کار، استراحت و فعالیت‌های روزمره باشد. این کار به جلوگیری از خستگی بیش از حد کمک می‌کند. قرار دادن زمان برای استراحت بین فعالیت‌ها ضروری است تا بدن شما بتواند بهبود یابد.

زمان برای مدیتیشن، آرامش روانی و فعالیت سبک بدن

انجام دادن روزانه مدیتیشن و تمرینات آرامش‌بخش، می‌تواند به کاهش استرس و افزایش آرامش شما کمک کند. همچنین فعالیت‌های سبک بدنی مانند یوگا یا پیاده‌روی ملایم نیز می‌توانند به حفظ تحرک و افزایش انرژی بدن کمک کنند.

نظارت بر وضعیت بدن: خستگی غیرمعمول یا ضعف شدید = بررسی پزشکی

توجه به علائم خستگی غیرمعمول، می‌تواند به تشخیص زودهنگام سندرم خستگی مزمن کمک کند. در صورت بروز چنین علائمی یا داشتن ضعف شدید، با پزشک مشاوره نمایید تا علت آن بررسی شود و اقدامات لازم انجام گیرد.

نتیجه گیری: زندگی با هوشمندی، نه فشار

با گذشت زمان، باید شروع به تشخیص چیزهایی کنید که علائم سندرم خستگی مزمن شما را بهتر یا بدتر می‌کنند. وقتی درک بهتری از محدودیت‌های خود داشته باشید، می‌توانید زندگی خود را برای تطبیق با آنها برنامه ریزی کنید. هر روز، کارهایی را که باید انجام شوند اولویت‌بندی کنید. سپس ببینید چگونه می‌توانید آن وظایف را تقسیم کنید و بین آنها زمانی برای استراحت اختصاص دهید.

اهمیت پیشگیری بیش از درمان نهایی

در حال حاضر، هیچ راه شناخته ‌شده‌ای برای پیشگیری از سندرم خستگی مزمن وجود ندارد، زیرا علت دقیق آن هنوز مشخص نیست. اما توجه به سلامت عمومی و داشتن تمرینات مناسب برای CFS، می‌تواند به کاهش خطر این بیماری‌ کمک کند. همچنین ضمن مطالعه این مقاله مجله سلامت داروخانه آنلاین، اگر در حال حاضر علائمی را تجربه می‌کنید که نشان دهنده سندرم خستگی مزمن است، از یک پزشک برای کمک به مدیریت علائم خود کمک بگیرید.

منبع: Methods for preventing chronic fatigue syndrome