سکته مغزی بیماری است که شریانهای منتهی به مغز و درون مغز را تحت تأثیر قرار میدهد. این بیماری پنجمین علت مرگ و میر و یکی از علل اصلی ناتوانی است. سکته مغزی زمانی رخ میدهد که رگ خونی که اکسیژن و مواد مغذی را به مغز منتقل میکند، یا توسط یک لخته مسدود میشود یا پاره (یا ترکیده) میشود. سکته مغزی میتواند بر روی چیزهایی مانند گفتار و حرکت تأثیر بگذارد و بهبودی آن مدت زیادی طول بکشد. در نتیجه تلاش برای پیشگیری از سکته مغزی بسیار حیاتی است.
چکیده مطلب:
سکته مغزی زمانی اتفاق میافتد که جریان خون به بخشی از مغز شما متوقف میشود. این میتواند بر روی چیزهایی مانند گفتار و حرکت تأثیر بگذارد و بهبودی آن مدت زیادی طول بکشد. سکته مغزی نیاز به کمک پزشکی فوری در بیمارستان دارد زیرا میتواند تهدید کننده زندگی باشد.
سکته مغزی چیست و چرا پیشگیری از سکته اینقدر حیاتی است؟
سکته مغزی یک فوریت پزشکی است که زمانی اتفاق میافتد که چیزی مانع از رسیدن جریان خون کافی به مغز شما شود. انسداد رگ خونی یا خونریزی در مغز میتواند باعث سکته مغزی شود.
متخصصان گاهی اوقات سکته مغزی را به عنوان حوادث عروقی مغزی (CVA) یا حملات مغزی مینامند.
سکته مغزی دومین علت اصلی مرگ و میر در سراسر جهان و پنجمین علت شایع در ایالات متحده است.
سکته مغزی تهدید کننده زندگی است و میتواند کشنده باشد. هر چه زودتر کسی تشخیص داده شود و تحت درمان قرار گیرد، احتمال زنده ماندن او از سکته مغزی و کاهش خطر سکته مغزی بیشتر است. هر ثانیه مهم است.
«مکملها و داروهای کنترل فشار و چربی را در وبسایت داروخانه آنلاین ببینید»
تعریف سکته مغزی (ایسکمیک و هموراژیک) و پیامدهای جدی آن
سکته مغزی یک وضعیت پزشکی است که در آن جریان خون ضعیف به بخشی از مغز باعث مرگ سلولی میشود. دو نوع اصلی سکته مغزی وجود دارد: ایسکمیک، به دلیل کمبود جریان خون، و هموراژیک، به دلیل خونریزی. هر دو باعث میشوند بخشهایی از مغز عملکرد صحیح خود را متوقف کنند و پیشگیری سکته ایسکمیک و همچنین پیشگیری سکته هموراژیک بسیار حیاتی است.
سکته مغزی ایسکمیک ناشی از انسداد شریان در مغز است. سکته مغزی هموراژیک ناشی از نشت یا پارگی رگ خونی در مغز است. برخی از افراد ممکن است فقط اختلال موقت در جریان خون به مغز داشته باشند که به عنوان حمله ایسکمیک گذرا (TIA) شناخته میشود. TIA علائم پایداری ایجاد نمیکند.
چرا بخش بزرگی از سکته ها کاملا قابل پیشگیری هستند؟ شواهد معتبر علمی
وقتی این اتفاق میافتد، بخشی از مغز نمیتواند خون (و اکسیژن) مورد نیاز خود را دریافت کند، بنابراین مغز و سلولهای مغزی میمیرند. درباره پیشگیری از سکته مغزی، طبق گفته انجمن قلب آمریکا، تقریباً ۸۰٪ از سکتههای مغزی قابل پیشگیری هستند.
دکتر دوریس می گوید: «سکته مغزی میتواند یکی از مخربترین بحرانهای سلامتی باشد، اما خوشبختانه کارهای زیادی میتوان برای پیشگیری از آن انجام داد. فشار خون بالا یک عامل خطر قوی برای سکته مغزی است و اطمینان از بررسی و کنترل فشار خون ضروری است.»
بیشتر بخوانید: علائم سکته قلبی
عوامل خطر قابل تغییر، چیزهایی که مستقیم ریسک سکته را بالا میبرند
داشتن برخی شرایط سلامتی میتواند خطر سکته مغزی را افزایش دهد، عوامل خطر سکته مغزی از جمله:
- فشار خون بالا (هیپرتانسیون)
- مصرف دخانیات و الکل
- اضافه وزن
- سردردهای میگرنی مکرر
- کلسترول بالا (هیپرلیپیدمی)
- دیابت نوع ۲
فشار خون بالا؛ خطرناک ترین عامل برای سکته مغزی
فشار خون بالا و سکته: خطر سکته مغزی در سطوح فشار خون بالاتر از 115/75 میلیمتر جیوه افزایش مییابد و فشار خون بالا (BP) مهمترین عامل خطر قابل اصلاح برای سکته مغزی است که با 54 درصد موارد سکته مغزی در سراسر جهان مرتبط است. بنابراین کنترل فشار خون برای پیشگیری سکته ضروری است.
چربی خون و کلسترول بالا + رژیم غذایی ناسالم
هایپرلیپیدمی (کلسترول بالا) به افزایش لیپیدها یا چربیها در خون گفته میشود. این میتواند خطر حمله قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد زیرا خون نمیتواند به راحتی در شریانهای شما جریان یابد. اضافه کردن ورزش و غذاهای سالم میتواند کلسترول شما را کاهش دهد. در رابطه با کلسترول و سکته مغزی، برخی از افراد نیز به دارو نیاز دارند.
دیابت و قند خون بالا
با گذشت زمان، گلوکز خون بالا و دیابت یا پیشدیابت میتواند منجر به افزایش رسوبات چربی یا لخته شدن خون در رگهای خونی شود. این لختهها میتوانند رگهای خونی در مغز یا گردن را تنگ یا مسدود کنند، جریان خون را قطع کنند، مانع از رسیدن اکسیژن به مغز شوند و باعث سکته مغزی شوند.
چاقی، اضافه وزن و BMI بالا
اضافه وزن یکی از ده عامل خطر اصلی سکته مغزی است و تقریباً از هر 5 سکته مغزی، 1 مورد با آن مرتبط است. قرار گرفتن در گروه دارای اضافه وزن، خطر سکته مغزی را 22٪ افزایش میدهد و اگر چاق باشید، این خطر 64٪ افزایش مییابد. رژیم غذایی برای سلامت مغز شرط لازم پیشگیری از سکته مغزی می باشد.
بیشتر بخوایند: کلسترول بالا و سکته قلبی
مصرف سیگار، دخانیات و الکل
الکل و اعتیاد و خطر سکته: مصرف الکل میتواند به کبد آسیب برساند و از تولید موادی که به لخته شدن خون کمک میکنند، جلوگیری کند. این میتواند احتمال خونریزی مغزی – که به عنوان سکته مغزی هموراژیک شناخته میشود – را افزایش دهد.
ارتباط ترک سیگار و سکته مغزی: سیگار کشیدن خطر سکته مغزی را افزایش میدهد. کسی که روزانه 20 نخ سیگار میکشد، شش برابر بیشتر از یک فرد غیرسیگاری در معرض سکته مغزی است.
سبک زندگی سالم؛ موثرترین روش پیشگیری از سکته مغزی
ارتباط سبک زندگی و سکته مغزی:
- سیگار نکشید و از سیگار الکترونیکی استفاده نکنید و از دود سیگار دیگران نیز دوری کنید
- غذاهای سالم با چربی اشباع، چربی ترانس و سدیم (نمک) کم مصرف کنید
- فعالیت بدنی منظم داشته باشید
- وزن سالم خود را حفظ کنید
- مصرف الکل را محدود کنید
تغذیه سالم؛ میوه، سبزی، غلات کامل و کاهش نمک/چربی
بیماران در معرض خطر سکته مغزی باید مصرف گوشت حیوانات را محدود کنند و از گوشت قرمز و زرده تخم مرغ پرهیز کنند. آنها باید مصرف زیادی روغنهای مفید مانند زیتون و کانولا، غلات کامل، سبزیجات، میوهها و حبوبات داشته باشند.
ورزش منظم، حداقل 150 دقیقه فعالیت فیزیکی در هفته
ورزش و پیشگیری از سکته مغزی: پزشک شما ممکن است ½ تا 1½ ساعت ورزش متوسط در هفته را توصیه کند. یک راه برای انجام این کار، فعال بودن به مدت 30 دقیقه در روز، 1 تا 3 روز در هفته است. اگر در یک برنامه توانبخشی سکته مغزی هستید، تیم توانبخشی شما میتواند یک برنامه ورزشی جهت فعالیت بدنی منظم و سلامت رگ ها برای شما تهیه کند.
حفظ وزن مناسب و تعادل کالری روزانه
مصرف نمک (کلرید سدیم) را به کمتر از ۶ گرم در روز محدود کنید. مصرف الکل را محدود کنید. وزن سالم بدن و الگوی غذایی را حفظ کنید که بر سبزیجات، میوهها و لبنیات کمچرب یا بدون چربی تأکید دارد.
ترک سیگار و کاهش مصرف الکل
در تحقیقات اخیر الکل در ۸٪ از کل سکتههای مغزی ناشی از لخته شدن خون در مغز و ۱۶٪ از سکتههای مغزی ناشی از خونریزی نقش دارد. از طرفی یکی از بهترین کارهایی است که میتوانید برای کمک به حفظ سلامت خود و کاهش خطر سکته مغزی مجدد انجام دهید. به محض ترک سیگار، خطر سکته مغزی شما شروع به کاهش میکند. ظرف چند سال، خطر ابتلا به سکته مغزی در شما مشابه یک فرد غیرسیگاری میشود.
بیشتر بخوایند: عوارض سکته جنین بر سلامتی کودکان
کنترل و پایش منظم فاکتورهای سلامت
فشار خون، قند خون و سطح کلسترول باید به طور منظم بررسی شوند و بیماریهای مرتبط با آن با مشورت پزشک مدیریت شوند. این عادات ساده اما مؤثر میتوانند به پیشگیری از سکته مغزی و سایر بیماریهای غیرواگیر مانند بیماریهای قلبی و دیابت کمک کنند.
چک دوره ای فشار خون، کلسترول و قند خون
فشار خون خود را مرتباً اندازه بگیرید. فشار خون بالا جدیترین عامل خطر سکته مغزی است و کنترل فشار خون برای پیشگیری سکته به طور قابل توجهی خطر ابتلا را کاهش میدهد.
آنالیز دورهای قند و چربی خون: بررسی قند ناشتا، تری گلیسیرید و کلسترول به ارزیابی وضعیت عروقی و اصلاح زودهنگام ناهنجاریها و در نهایت به پیشگیری از سکته مغزی کمک میکند.
مصرف دقیق داروها و پایبندی به توصیه پزشک
داروهای ضد پلاکت به جلوگیری از چسبیدن پلاکتها به یکدیگر و در نتیجه جلوگیری از تشکیل لختههای خون کمک میکنند. رایجترین داروی ضد پلاکت مورد استفاده ASA (استیل سالیسیلیک اسید، آسپرین) است. پزشک شما میتواند به شما بگوید که آیا باید ASA مصرف کنید و برای کاهش خطر سکته مغزی و پیشگیری از سکته مغزی، چه مقدار باید مصرف کنید.
کاهش tHcy با کاهش خطر سکته مغزی کامل و کاهش خطر سکته مغزی ایسکمیک ناشی از بیماری شریان بزرگ، بیماری شریان کوچک و آمبولی از قلب، مستقل از سایر عوامل، مرتبط است که با مصرف اسید فولیک و ویتامین B به حداقل می رسد. برای مثال قرص فولیک اسید 1 میلی گرم او پی دی فارما 60 عددی و قرص ویتامین ب 12 1000 میلی گرم فورته گلدن اسکور 60 عددی گزینه های مناسبی برای انتخاب هستند.
اشتباهات رایج که جلوی پیشگیری از سکته مغزی را میگیرند
احتمال سکته مغزی در افراد چاق، فشار خون بالا، دیابت و کلسترول بالا بیشتر است. علاوه بر این، عادات ناسالم مانند سیگار کشیدن، مصرف بیش از حد الکل و عدم فعالیت بدنی در بروز این شرایط نقش دارند. درک این عوامل خطر اولین قدم برای پیشگیری از سکته مغزی است.
به تعویق انداختن کنترل فشار خون و کلسترول
مدیریت صحیح فشار خون (BP) سنگ بنای پیشگیری از سکته مغزی و درمان حاد آن است. فشار خون بالا شایع است و خطر بالایی برای سکته مغزی دارد (25٪ -50٪)، همچنین کارآزماییهای بالینی و هم مطالعات مشاهدهای، کاهش خطر سکته مغزی اول و مکرر را با درمان کاهنده فشار خون و کلسترول نشان دادهاند.
تکیه بر رژیم های کوتاه مدت بهجای تغییر سبک زندگی
ایجاد تغییرات ساده در سبک زندگی میتواند خطر سکته مغزی را کاهش دهد. انتخاب یک رژیم غذایی مغذی، ورزش منظم و به حداقل رساندن عادتهای مضر، بدن سالمتری را به ارمغان میآورد. مدیریت موثر استرس و انجام منظم معاینات پزشکی نیز از اجزای حیاتی حفظ سلامت هستند.
قطع یا کاهش خودسرانه داروها
داروهای رقیقکننده خون میتوانند با جلوگیری از لخته شدن خون، خطر سکته مغزی را کاهش دهند. داروهای ضد پلاکت به جلوگیری از چسبیدن پلاکتها به یکدیگر و در نتیجه جلوگیری از تشکیل لختههای خون کمک میکنند. رایجترین داروی ضد پلاکت مورد استفاده ASA (استیل سالیسیلیک اسید، آسپرین) است. پزشک شما میتواند به شما بگوید که آیا باید ASA مصرف کنید و برای کاهش خطر سکته مغزی یا پیشگیری از سکته مغزی، چه مقدار باید مصرف کنید.
چک لیست کاهش ریسک سکته، یک نقشه عملی و قابل اجرا
چک اولیه: فشار خون، چربی خون، قند خون
هایپرگلیسمی در سکته مغزی ایسکمیک حاد شایع است و شیوع آن در بیمارانی که سابقه دیابت ندارند، تا 30 تا 50 درصد میرسد. افزایش سطح گلوکز با حجم سکته مغزی نهایی بیشتر و پیامد بالینی بدتر همراه است بنابراین چک حداقل ماهیانه قند خون در کاهش خطر سکته مغزی لازم است.
از طرفی فشار خون سیستولیک و دیاستولیک بالا (DBP) با افزایش خطر سکته مغزی مرتبط است، در نتیجه چک اولیه فشارخون نیز به جهت پیشگیری از سکته مغزی ضروری است.
برنامه غذایی سالم + لیست خرید استاندارد
از رژیم غذایی کم سدیم و کم چرب لذت ببرید.
یک رژیم غذایی متعادل، شامل پروتئین، کربوهیدرات، سبزیجات و میوه، بخش حیاتی از یک برنامه کاهش خطر سکته مغزی است. عادات غذایی سالم ممکن است به کاهش فشار خون، سطح کلسترول و کاهش عوارض ناشی از دیابت و در نهایت پیشگیری از سکته مغزی کمک کند.
برنامه هفتگی فعالیت بدنی
فقط 30 دقیقه ورزش پنج بار در هفته میتواند خطر سکته مغزی را تا 25٪ کاهش دهد. ورزش نقش مهمی در کاهش چندین عامل خطر سکته مغزی از جمله فشار خون بالا، دیابت، کلسترول، افسردگی و استرس دارد. با انجام ورزش منظم میتوانید در مورد تعدادی از عوامل خطر سکته مغزی اقدام کنید.
ترک سیگار و کاهش مصرف الکل
تصور میشود که افراد سیگاری حدود سه برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری در معرض سکته مغزی هستند. و هرچه بیشتر سیگار بکشید، احتمال سکته مغزی شما بیشتر میشود. شما می توانید با ترک سیگار به حفظ سلامت خود و کاهش خطر سکته و پیشگیری از سکته مغزی کمک کنید.
نوشیدن بیش از حد الکل یک عامل خطر قابل توجه است. با پیگیری میزان نوشیدن، رعایت اعتدال و انتخاب سبک زندگی سالم، میتوانید خطر سکته مغزی را کاهش داده و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
معاینات دوره ای و پیگیری منظم
معاینه دورهای و غربالگری سکته برای تشخیص زودهنگام بیماریهای مرتبط با سبک زندگی، پیشگیری از سکته مغزی و بررسی منظم سلامت قلب و عروق (CVDs) مفید است.
سوالات پرتکرار درباره پیشگیری از سکته مغزی
آیا سکته مغزی همیشه ناگهانی و بدون علائم است؟
علائم سکته مغزی اغلب به طور ناگهانی اتفاق میافتند و علائم هر فرد ممکن است متفاوت باشد. علائم هشدار دهنده سکته مغزی عبارتند از: ضعف یا بیحسی صورت، بازو یا پا، معمولاً در یک طرف بدن. مشکل در صحبت کردن یا فهمیدن.
کدام فاکتورهای خطر را نمیتوان تغییر داد؟
خطر سکته مغزی با افزایش سن افزایش مییابد. جنسیت شما. مردان نسبت به زنان در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری قلبی و سکته مغزی هستند، به جز در بزرگسالان مسنتر. ژنها و نژاد شما.
چقدر کاهش فشار خون خطر را کم میکند؟
فشار خون پایین میتواند ناشی از حمله قلبی، از دست دادن مقدار زیادی خون یا عفونت شدید باشد. هر یک از این شرایط بر جریان خون در قلب و رگهای خونی تأثیر میگذارد و خطر سکته مغزی را افزایش میدهد
اگر سنم بالاست باز هم میتوانم ریسک را کاهش دهم؟
اکثر سکتههای مغزی در افراد ۶۵ سال یا بالاتر رخ میدهد. با این حال، میانگین سن سکته مغزی هر ساله کمتر و کمتر میشود و سکته مغزی دیگر منحصراً بیماری افراد مسن نیست.
آیا مکمل یا داروی خاصی برای پیشگیری از سکته وجود دارد؟
مطالعات نشان میدهند که مکملهای ویتامینهای گروه B – از جمله B9، B12 و ویتامین B6 – غلظت هموسیستئین در خون را حدود 25 درصد و خطر کلی سکته مغزی را حدود 10 درصد کاهش میدهند و به پیشگیری از سکته مغزی کمک می کنند.
منبع:
