دوفاستون یک نسخه مصنوعی از پروژسترون است که برای درمان اختلالات چرخه تولید مثل زنان مانند ناباروری، کمک به باروری، قاعدگی نامنظم و خونریزی رحم استفاده می شود. عوارض دوفاستون احتمال دارد شامل حالت تهوع، سردرد، ترشحات غیرطبیعی واژن، درد و حساسیت پستان باشد که معمولاً با گذشت زمان از بین می روند.
چکیده مقاله:
دوفاستون به جای پروژسترون طبیعی بدن فعالیت میکند و احتمال دارد عوارض خفیف تا متوسطی ایجاد کند که این علائم معمولاً با سازگاری بدن کاهش مییابد یا از بین میرود.
عوارض بلندمدت یا خطرات احتمالی مصرف دوفاستون میتواند جدی باشد که با مشکلات ناگهانی نمایان میشود و نیاز به اورژانس دارد. از این موارد نادر میتوان به مشکلات کبدی و لخته شدن خون اشاره کرد.
برخی از داروها یا مکملهای گیاهی میتوانند اثر دوفاستون را کاهش دهند یا موجب خونریزی اضافه شوند. همچنین افراد با بیماریهای کبدی، قلبی، سرطان یا سابقه پورفیری باید به دکتر خود اطلاع دهند تا مزایا و ریسکها به دقت بررسی شود.
پیروی دقیق از نسخه پزشک، انجام معاینات دورهای منظم مانند ماموگرافی و پاپاسمیر برای پیشگیری از عوارض دوفاستون توصیه میشود و هر علامت خطر شدید مانند درد قفسه سینه، ورم پا، سردرد شدید یا خونریزی غیرعادی ایجاد شد باید فوراً به پزشک گزارش دهید. اگر باردار هستید یا قصد دارید باردار شوید، با پزشک مشورت کنید.
دوفاستون چیست و چرا استفاده میشود؟
دوفاستون برای درمان مشکلاتی که در اثر عدم تولید کافی هورمون پروژسترون توسط بدن شما ایجاد می شود، تجویز می گردد. این هورمون معمولاً از سن بلوغ تا یائسگی در تخمدانهای شما تولید میشود. پروژستوژن موجود در دوفاستون جایگزین این هورمون از دست رفته میشود.
در بدن شما، پروژستوژن به طور معمول در برابر هورمون اصلی زنانه استروژن، متعادل است. به همین دلیل احتمال دارد که پزشک شما داروی استروژن را نیز همزمان برای شما تجویز کند تا تعادل مناسبی از هورمونها برقرار شود.
معرفی دارو و ترکیبات اصلی
دوفاستون حاوی دارویی به نام دیدروژسترون است. دیدروژسترون یک هورمون ساخته دست بشر است که بسیار شبیه به هورمون زنانه معروف پروژسترون عمل می کند. برای برخی از زنانی که از درمان هورمونی استفاده میکنند، مصرف فقط استروژن میتواند باعث ضخیم شدن غیرطبیعی پوشش رحم شود. این امر همچنین در صورتی که رحم ندارید و سابقه آندومتریوز دارید، رخ می دهد. مصرف دیدروژسترون در بخشی از چرخه ماهانه، به جلوگیری از تجمع پوشش رحم کمک میکند.
کاربردهای درمانی دوفاستون
دوفاستون را میتوان به تنهایی یا با استروژن استفاده کرد. اینکه آیا استروژن نیز برای شما تجویز شده باشد، بستگی به این دارد که دارو را برای چه منظوری مصرف میکنید. دوفاستون برای موارد زیر استفاده میشود:
- تسکین قاعدگیهای دردناک
- تسکین علائم اندومتریوز (مشکلی که در اثر رشد پوشش رحم در خارج از رحم ایجاد میشود)
- درمان ناباروری ناشی از سطح پایین پروژسترون
- دوفاستون برای تنظیم قاعدگی
- تسکین علائم سندرم پیش از قاعدگی (PMS)
- شروع مجدد قاعدگیهایی که قبل از یائسگی متوقف شدهاند (آمنوره)
- متوقف کردن یا جلوگیری از قاعدگیهای سنگین یا طولانی غیرمعمول (اغلب به دلیل شروع یائسگی)
- درمان علائم یائسگی که این درمان، درمان جایگزینی هورمون یا “HRT” نامیده میشود.
شما می توانید جهت خرید قرص قاعدگی به صورت آنلاین از طریق وب سایت داروخانه آنلاین اقدام نمایید.
عوارض کوتاهمدت دوفاستون
مانند همه داروها، دوفاستون نیز احتمال دارد عوارض جانبی ایجاد کند، اگرچه همه افراد به آنها مبتلا نمیشوند. برخی از عوارض دوفاستون رایج بوده و معمولاً پس از مدتی برطرف می شوند اما در صورت ادامه دار بودن یا شدت عوارض دوفاستون، مصرف آن را متوقف کرده و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
رایج ترین عوارض دوفاستون
- دوفاستون و سردرد
- سرگیجه
- میگرن
- احساس تهوع
- درد سینه یا حساس شدن سینهها
- افزایش وزن
- احساس افسردگی
- نوسانات خلقی
- خواب آلودگی
علائم هشداردهنده که نیاز به مراجعه دارند
- قاعدگیهای دردناک، سنگین یا نامنظم
- عدم قاعدگی یا قاعدگیهایی که کمتر از حد معمول اتفاق میافتند
- بثورات پوستی، خارش شدید یا کهیر
- سطح پایین گلبولهای قرمز خون (کمخونی همولیتیک)
- بدن شما آب بیشتری نسبت به حد معمول در خود نگه میدارد (احتباس مایعات)
- افزایش اندازه تومورهایی که تحت تأثیر پروژسترونها قرار میگیرند (مانند مننژیوم)
- بدتر شدن یک اختلال نادر رنگدانه خون (پورفیری)
عوارض بلندمدت و خطرات احتمالی مصرف دوفاستون
مصرف دوفاستون طولانی مدت، احتمال دارد که باعث عوارض جدی شود. در صورت مشاهده هر یک از عوارض جانبی زیر، مصرف را متوقف کرده و فوراً به پزشک مراجعه نمایید:
- تورم دردناک در پا، درد ناگهانی قفسه سینه یا مشکل در تنفس که میتواند علائم لخته شدن خون باشد.
- درد در قفسه سینه که به بازو یا گردن شما گسترش مییابد که میتواند نشانه حمله قلبی باشد.
- سردرد یا میگرن شدید و غیر قابل توضیح (با یا بدون مشکلات بینایی که میتواند علائم سکته مغزی باشد.
- فرورفتگی پوست سینه، تغییرات در نوک سینه یا تودههایی که میتوانید ببینید یا احساس کنید. این موارد میتوانند علائم سرطان سینه باشند.
دوفاستون و مشکلات کبد
عوارض دوفاستون می تواند در بلند مدت باعث مشکلات کبدی شود. علائم آن شامل زرد شدن پوست یا چشمها (یرقان)، احساس ناخوشی عمومی همراه با درد شکم یا سایر تغییرات مرتبط با کبد می باشد که کمتر از ۱ نفر از هر ۱۰۰ نفر را تحت تأثیر قرار میدهد.
عوارض دوفاستون و بارداری
برخی مطالعات گفته اند که با هورمون درمانی خطر ابتلا به هیپوسپادیاس (نقص مادرزادی آلت تناسلی که شامل دهانه ادرار میشود) افزایش می یابد. با این حال، این افزایش خطر هنوز قطعی نیست. تاکنون هیچ مدرکی مبنی بر مضر بودن مصرف دیدروژسترون در دوران بارداری وجود ندارد و بیش از 10 میلیون زن باردار دوفاستون مصرف کردهاند. با این وجود اگر باردار هستید، قبل از مصرف دوفاستون با پزشک خود مشورت کنید. پزشک شما در مورد عوارض جانبی دوفاستون و مزایای مصرف آن در دوران بارداری با شما صحبت خواهد کرد.
تداخل دارویی دوفاستون
برای جلوگیری از عوارض دوفاستون لطفاً در صورت مصرف هر دارو یا مکمل دیگری، به پزشک خود اطلاع دهید. به طور خاص، اگر هر یک از موارد زیر را مصرف میکنید، حتماً پزشک خود را در جریان قرار دهید زیرا این داروها احتمال دارد که اثر دوفاستون را کاهش داده و منجر به خونریزی یا لکه بینی شوند:
داروهای تشنج (صرع) مانند فنوباربیتال، فنی توئین یا کاربامازپین
داروهای عفونت مانند ریفامپین، ریفابوتین، نویراپین، افاویرنز
داروهای عفونت HIV (ایدز) مانند ریتوناویر یا نلفیناویر
داروهای گیاهی حاوی مخمر سنت جان (هایپریکوم پرفوراتوم)، مریم گلی یا جینکو بیلوبا
نکات مراقبتی و پیشگیری از عوارض دوفاستون
قبل از مصرف دارو، باید نکات ایمنی مصرف دوفاستون را در نظر بگیرید و مطمئن شوید که مصرف آن برای شما بیخطر است. در صورتیکه به ترکیبات این دارو حساسیت دارید، توموری دارید که توسط پروژستوژنها بدتر میشود (مانند مننژیوم) و یا پریودهای نامنظم یا غیرمعمول شدیدی دارید که پزشک شما از آن اطلاعی ندارد، برای پیشگیری از عوارض دوفاستون از آن استفاده نکنید.
نحوه مصرف دوفاستون
برای پیشگیری از عوارض دوفاستون، همیشه آن را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید. در صورت عدم اطمینان، باید با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید. پزشک شما دوز را متناسب با مشکل شما تنظیم خواهد کرد. میتوانید قرص خود را با آب و همراه با غذا یا بدون غذا مصرف کنید.
اگر مجبور به مصرف بیش از یک قرص هستید، آنها را به طور مساوی در طول روز پخش کنید. به عنوان مثال، یک قرص را صبح و یک قرص را عصر مصرف کنید. سعی کنید هر روز قرص خود را در یک زمان مشخص مصرف کنید. این کار باعث میشود مقدار ثابتی از دارو در بدن شما وجود داشته باشد. این کار همچنین به شما کمک میکند تا مصرف قرصهای خود را به خاطر بسپارید.
تعداد قرصهایی که مصرف میکنید و روزهای مصرف آنها به نوع درمان شما بستگی دارد. پزشک شما بهترین زمان مصرف دوفاستون را برای شما تعیین خواهد کرد. اگر هنوز پریودهای طبیعی دارید، روز اول سیکل شما زمانی است که مصرف دوفاستون شروع میشود. در حالیکه برای دوفاستون و پریود نامنظم، پزشک تصمیم خواهد گرفت که چه زمانی مصرف قرصهای خود را شروع کنید.
اگر مصرف دوفاستون را فراموش کردید
اگر فراموش کردید قرص امروز را مصرف کنید و کمتر از ۱۲ ساعت از آن گذشته است، به محض یادآوری آن را مصرف کنید و قرص روز بعد را در زمان معمول مصرف نمایید. اگر بیش از ۱۲ ساعت از زمان مصرف قرص گذشته است، این قرص را فراموش کنید. قرص روز بعد را در زمان معمول مصرف کنید و طبق روال به مصرف قرصهای خود ادامه دهید. برای جبران دوز فراموش شده، به هیچ عنوان دوز قرص را دو برابر نکنید. همچنین برای جلوگیری از عوارض دوفاستون، بدون مشورت با پزشک، مصرف آن را قطع نکنید.
تستهای پزشکی و پایش منظم
پس از شروع درمان و برای پیشگیری از عوارض دوفاستون، برای معاینات منظم (حداقل سالی یک بار) به پزشک خود مراجعه کنید. احتمال دارد که پزشک شما آزمایشهای غربالگری مانند ماموگرافی (عکسبرداری با اشعه ایکس از سینهها) انجام دهد. مطمئن شوید که به طور منظم غربالگری سینه و پاپ اسمیر دهانه رحم را انجام میدهید. همچنین به طور منظم سینههای خود را از نظر هرگونه تغییری مانند فرورفتگی پوست، تغییرات در نوک سینه یا هر تودهای که میتوانید ببینید یا احساس کنید، بررسی کنید.
چه زمانی باید مصرف دوفاستون را متوقف کرد؟
در صورتیکه عوارض دوفاستون جدی بود، مصرف آن را فوراً قطع کرده و به پزشک یا اورژانس مراجعه نمایید. همچنین اگر قرار است جراحی انجام دهید، به پزشک خود اطلاع دهید. ممکن است لازم باشد حدود ۴ تا ۶ هفته قبل از عمل، مصرف دارو را متوقف کنید تا خطر لخته شدن خون کاهش یابد. پزشک به شما خواهد گفت که چه زمانی میتوانید دوباره دارو را شروع کنید.
علائم خطر جدی
دردی در قفسه سینه خود احساس کردید که به بازو یا گردن شما سرایت میکند.
سردرد یا میگرن بیدلیل شدید که میتواند شامل اختلال بینایی نیز باشد.
دچار تورم دردناک در پا، درد ناگهانی قفسه سینه یا مشکل در تنفس شدید.
مشورت با پزشک
اگر هر یک از موارد زیر را دارید، قبل از مصرف دوفاستون با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید. به ویژه مهم است که به آنها بگویید که آیا مشکلات زیر در دوران بارداری یا هورمون درمانی قبلی بدتر شدهاند یا خیر. در صورت ابتلا به این موارد، معمولاً پزشک شما را در طول درمان تحت نظر خواهد گرفت. اگر این مشکلات در هنگام مصرف دوفاستون بدتر شوند یا دوباره ظاهر شوند، پزشک شما ممکن است درمان را متوقف کند.
- افسردگی
- مشکلات کبدی
- سابقه بیماری قلبی
- سابقه سرطان
- یک مشکل خونی نادر به نام پورفیری که به صورت ارثی منتقل میشود.
دوفاستون حاوی قند شیر (لاکتوز) است. اگر پزشک به شما گفته است که نمیتوانید برخی قندها را تحمل یا هضم کنید، قبل از مصرف این دارو با پزشک خود مشورت کنید. همچنین در صورت بروز هرگونه عارضه جانبی، بهتر است که با پزشک خود صحبت نمایید.
جمعبندی و راهنمایی نهایی برای مصرف امن دوفاستون
برای پیشگیری از عوارض دوفاستون، آن را فقط با تجویز پزشک مصرف کرده و دوز مصرف را دقیق رعایت کنید. قبل از تجویز دارو حتماً سوابق بیماری و داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید تا خطر عوارض دوفاستون کاهش یابد. در صورت بروز علائم خطر یا عوارض جدی، فوراً با پزشک تماس بگیرید. همچنین معاینات منظم و غربالگریها را تحت نظر پزشک خود انجام دهید. برای بررسی وضعیت سلامت خود قبل از مصرف دوفاستون، مشاوره رایگان با داروساز داروخانه آنلاین دریافت کنید.
سوالات متداول
دوفاستون برای چه بیماریهایی تجویز میشود؟
دوفاستون برای تنظیم چرخه قاعدگی، کاهش دردهای قاعدگی، درمان اندومتریوز، درمان ناباروری ناشی از کمبود پروژستون و کاهش علائم PMS و آمنوره استفاده میشود.
عوارض دوفاستون چند روز بعد از شروع مصرف ظاهر میشوند؟
عوارض دوفاستون معمولاً در هفتههای اول مصرف ظاهر میشوند. اگر علامت شدید یا غیرمعمولی دیدید مثل درد قفسه سینه، ورم ناگهانی پا، سردرد شدید یا تغییر ناگهانی بینایی، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
چگونه میتوانم عوارض دوفاستون را کاهش دهم؟
این دارو را دقیقاً طبق نسخه پزشک مصرف کنید و برای کاهش عوارض دوفاستون و حالت تهوع، آن را با وعدههای سبک و آب کافی بخورید و معاینات منظم را انجام دهید.
آیا دوفاستون و افزایش وزن یا دوفاستون و تغییرات خلق و خو مرتبط هستند؟
عوارض دوفاستون اغلب با افزایش وزن شدید همراه نیست و احتمال دارد در برخی افراد کمی افزایش وزن یا احتباس آب به وجود آید. همچنین احتمال دارد تغییراتی در خلق و خو ایجاد شود، اما معمولاً خفیف است.
منبع: Duphaston side effects
