قاعدگی معمولاً با کمی درد، گرفتگی و ناراحتی همراه است که طبیعی می باشد. اما گاهی درد به اندازه ای زیاد می شود که زندگی روزمره شما را مختل می کند. این قاعدگی دردناک دیسمنوره نامیده می شود که در دو نوع اولیه و ثانویه تقسیم بندی می شود. بسیاری از بانوان به دنبال راهکارهایی برای کاهش درد پریود هستند، از این رو در این مقاله به انواع راهکارهای درمانی آن می پردازیم.
چکیده مقاله:
دردهای معمول قاعدگی اغلب در آغاز خونریزی رخ می‌دهند و طی یکی تا روز کاهش می‌یابند، اما دردهای شدید یا رو به افزایش می‌توانند با مشکلاتی مانند اندومتریوز، آدنومیوز یا فیبروم ارتباط داشته باشند. برای کاهش درد پریود، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن و مفنامیک اسید مؤثر هستند. استفاده از برخی راهکارهای دیگر مانند گرما دهی موضعی و دمنوش ها نیز می توانند به کاهش درد پریود و گرفتگی ناشی از آن کمک کنند.
اگر درد قاعدگی زندگی روزمره شما را مختل کرده و با مسکن کاهش نمی‌یابد یا در طول ماه ادامه دارد، ارزیابی پزشکی ضروری است. تب، خونریزی بسیار سنگین یا تغییر ناگهانی در الگوی درد نیز نیازمند توجه فوری می باشد. پزشک با بررسی علائم شما و در صورت لزوم معاینه و تصویربرداری می‌تواند علت درد را مشخص کند و درمان مناسب را تجویز نماید.
چرا پریود دردناک می شود؟ (مکانیسم انقباضات رحم و پروستاگلاندین ها)
درد پریود یک واکنش کاملاً طبیعی در بدن است و هیچ ارتباطی به ضعف بدنی شما ندارد. در شروع قاعدگی، هورمونی به نام پروستاگلاندین باعث انقباضات ماهیچه ای در رحم می شود و بافت دیواره رحم و خون را خارج می کند. هنگامی که سطح این ماده بالا باشد، انقباضات رحم بسیار شدید می‌شود به طوری که خونرسانی و اکسیژن رسانی به عضله رحم کاهش می‌یابد و پیام درد به پایانه‌های عصبی ارسال می‌شود.
تفاوت دیسمنوره اولیه (طبیعی) با دیسمنوره ثانویه (ناشی از بیماری)
دیسمنوره اولیه بدون آسیب لگنی قابل شناسایی رخ می‌دهد که معمولاً 6 تا 24 ساعت قبل از قاعدگی شروع می‌شود و ظرف 48 ساعت به اوج خود می‌رسد. در حالیکه دیسمنوره ثانویه ناشی از اندومتریوز، آدنومیوز، فیبروم رحمی یا بیماری التهابی لگن است که در اوایل پریود شروع می‌شود و فراتر از دو روز اول قاعدگی ادامه می‌یابد.
درمان های دارویی سریع برای کاهش درد پریود؛ چه زمانی و چه دارویی مصرف کنیم؟
انتخاب داروی مناسب و زمان‌بندی دقیق مصرف آن برای کاهش درد پریود اهمیت زیادی دارد، زیرا عملکرد این داروها بر پیشگیری از التهاب متمرکز است. داروهایی مانند ایبوپروفن، مفنامیک اسید و ناپروکسن با مهار تولید محرک‌های درد به کاهش درد پریود کمک می‌کنند، در حالیکه هیوسین عملکرد متفاوتی دارد.
دسته بندی مسکن های ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) و نحوه اثر آن ها
مسکن‌های ضدالتهابی نظیر ایبوپروفن، ناپروکسن و مفنامیک اسید، خط اول درمان دیسمنوره و مسکن قوی برای درد قاعدگی محسوب می شوند، زیرا تولید پروستاگلاندین‌ها را متوقف می‌کنند. ایبوپروفن اثربخشی سریعی در تسکین دردهای حاد دارد، ناپروکسن به دلیل نیمه‌عمر طولانی‌تر پوشش زمانی پایدارتری ایجاد می‌کند و مفنامیک اسید علاوه بر کاهش درد پریود، در کاهش حجم خونریزی نیز مؤثر است.
چرا باید پیش از شروع اوج گیری درد مسکن خورد؟
اگر شما معمولاً مصرف قرص برای کاهش درد پریود را تا زمان اوج گرفتن درد به تعویق می اندازید، باید بدانید که داروهای ضدالتهاب فقط مانع تولید پروستاگلاندین‌های جدید می‌شوند، اما توانایی خنثی کردن موادی که قبل تر آزاد شده‌اند را ندارند. بهترین زمان مصرف مسکن برای کاهش درد پریود، ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از شروع خونریزی یا با مشاهده اولین لکه‌ها است تا از التهاب و انقباضات ایسکمیک رحم جلوگیری شود.
داروهای ضداسپاسم رحمی؛ مکمل یا جایگزین مسکن؟
داروهای ضداسپاسم مانند هیوسین از طریق شل کردن عضلات رحم عمل می‌کنند، اما برخلاف مسکن های غیر استروئیدی هیچ تأثیری بر مهار پروستاگلاندین‌ها و التهاب ندارند. به همین دلیل، هیوسین جایگزین مسکن‌های ضدالتهاب محسوب نمی‌شود، بلکه نقش یک درمان مکمل را در کاهش درد پریود دارد.
شما می توانید جهت خرید قرص قائدگی از طریق وب سایت داروخانه آنلاین اقدام نمایید.
موثرترین مکمل های علمی جهت کاهش درد پریود و اسپاسم های شکمی
- منیزیم و ویتامین B6: منیزیم به عنوان مسدود کننده کلسیم در عضلات صاف عمل می‌کند و کمبود آن با دیسمنوره شدید مرتبط است. مصرف 300 تا 360 میلی‌گرم گلیسینات یا سیترات منیزیم در روز، شدت گرفتگی را کاهش می‌دهد. همچنین ویتامین B6 در برخی افراد به کاهش درد پریود کمک می کند، از این رو می توانید از مکمل های ترکیبی مانند قرص منیزیم + ب6 برونسون استفاده نمایید.
- اسیدهای چرب امگا ۳ و روغن گل مغربی: مصرف 1000 تا 2000 میلی‌گرم اسیدهای چرب امگا 3 در روز مانند مصرف سافت ژل امگا وومن زراوش، باعث تعادل تولید پروستاگلاندین ها شده و انقباضات رحمی را کاهش می دهد. روغن گل مغربی نیز حاوی گاما‌لینولنیک‌اسید است و می تواند در برخی افراد، به کاهش گرفتگی و کاهش درد پریود کمک کند.
- ویتامین D3: مصرف 1000 تا 2000 واحد بین‌المللی ویتامین D3 در روز، شدت دیسمنوره و شدت انقباضات را در صورت کمبود D3 کاهش می‌دهد.
درمان سریع درد پریود در خانه
- قبل از شروع قاعدگی یا در ابتدای آن از مسکن هایی نظیر ژلوفن، مفنامیک اسید یا ناپروکسن استفاده کنید.
- آب کافی بنوشید تا از انقباض عروقی که ایسکمی رحم را بدتر می‌کند، جلوگیری نمایید.
- تنفس دیافراگمی (۴ ثانیه دم و ۶ ثانیه بازدم) اسپاسم عروقی رحم ناشی از سمپاتیک را کاهش می‌دهد.
- پوزیشن خوابیدن برای کاهش درد پریود و برای کاهش تنش رباط رحمی، به پهلو و با بالشی بین زانوها می باشد.
- ۴۸ ساعت قبل از قاعدگی از مصرف کافئین یا الکل خودداری نمایید.
- ورزش کردن ملایم، مسکن‌های طبیعی درد را در مغز شما آزاد می‌کند.
- از روغن نعناع فلفلی رقیق شده، برای ماساژ در قسمت پایین شکم استفاده کنید.
گرما درمانی موضعی (کیسه آب گرم و پدهای حرارتی) و اتساع عروقی
برای درمان دل پیچه و درد زیر شکم در پریود می توانید از گرما درمانی 39 تا 40 درجه سانتیگراد استفاده کنید. برای این کار کیسه آب گرم را در حوله بپیچید و در قسمت پایین شکم قرار دهید. گرما اسپاسم رحم را کاهش داده و جریان خون لگن را افزایش می‌دهد و باعث کاهش درد پریود می شود. ترکیب گرما با یک مسکن باعث تسکین بیشتر در عرض 30 تا 60 دقیقه می‌شود. همچنین می توانید به جای استفاده متناوب از کیسه آب گرم، توسط یک چسب حرارتی به مدت ۸ ساعت یا بیشتر گرما را اعمال کنید.
دمنوش برای کاهش درد پریود: زنجبیل، دارچین و بابونه
آنالیزها نشان می‌دهند که مصرف چای زنجبیل تازه از روز اول قاعدگی، بیشتر از هر گزینه گیاهی دیگری موثر است. همچنین مصرف 750 تا 2000 میلی‌گرم مکمل زنجبیل در روز، باعث کاهش درد پریود می شود. آپیژنین و لوتئولین موجود در بابونه، التهاب را مهار کرده و درد قاعدگی را کاهش می‌دهد. دمنوش دارچین نیز به دلیل خواص ضدالتهابی، شدت درد قاعدگی را تا حدی کم می کند اما مصرف زیاد آن برای افراد حساس به کومارین یا دارای مشکلات گوارشی و کبدی توصیه نمی‌شود.
تغذیه اضطراری؛ برای کاهش درد پریود چی بخوریم و از چه موادی دوری کنیم؟
برای کاهش درد پریود باید از تشدید نفخ و فشار به دیافراگم لگنی جلوگیری نمایید. برای این منظور از غذاهای فرآوری شده با سدیم بالا، چربی‌های ترانس، شیرینیجات، کافئین و الکل که سنتز پروستاگلاندین را افزایش می‌دهند یا احتباس مایعات را بدتر می‌کنند، اجتناب نمایید.
در عوض از سبزیجات برگ تیره مانند اسفناج و کلم بروکلی استفاده کنید که سرشار از منیزیم و آهن هستند و از عملکرد عضلات رحم پشتیبانی کرده و کمبودهای قاعدگی را جبران می‌کنند. همچنین ۲ تا ۳ وعده در هفته از ماهی‌های چرب مانند سالمون، خال مخالی و ساردین استفاده کنید زیرا اثر ضد التهابی برای کاهش درد پریود دارند.
چه زمانی درد شدید قاعدگی خطرناک است و باید به پزشک مراجعه کرد؟
درد قاعدگی معمولاً دو روز اول ایجاد می شود و با مسکن‌های رایج از بین می رود. اما اگر درد بسیار شدید است به طوری که در فعالیت روزمره شما اختلال ایجاد کرده و با مسکن کاهش نمی یابد، خطرناک است و باید به پزشک مراجعه کنید. به خصوص اگر این درد و گرفتگی لگنی در کل ماه یا هنگام رابطه جنسی، ادرار و دفع ادامه دارد یا با خونریزی بسیار سنگین و تب همراه است، می تواند نشانه ای برای بیماری‌های زمینه‌ای مانند اندومتریوز، فیبروم رحمی یا کیست‌های تخمدانی باشد. پزشک زنان دیسمنوره ثانویه را از طریق شرح حال، معاینه لگن، سونوگرافی ترانس واژینال و در صورت لزوم، لاپاراسکوپی تشخیصی ارزیابی می‌کند.
سوالات متداول
آیا مصرف مسکن هایی مانند ایبوپروفن یا مفنامیک اسید باعث کم شدن خونریزی پریود می شود؟
بله، این داروها می توانند علاوه بر کاهش درد پریود، حجم خونریزی را حدود ۲۵ الی ۳۰ درصد کاهش دهند و این امر خطری برای سلامت رحم ندارد.
چرا نباید قرص مسکن را بعد از شروع شدید درد مصرف کرد؟
مسکن ها مانع سنتز پروستاگلاندین های جدید می شوند. اگر ترشح این هورمون آغاز شده باشد، اثرپذیری دارو با تاخیر مواجه خواهد شد. بهترین زمان مصرف، ساعات اولیه شروع قاعدگی یا بروز اولین انقباضات خفیف است.
آیا دردهای شدید و مداوم قاعدگی می تواند در آینده باعث نازایی شود؟
دیسمنوره اولیه به هیچ عنوان باعث ناباروری نمی شود، اما اگر درد شما ناشی از دیسمنوره ثانویه مانند آندومتریوز، بیماری التهابی لگن یا فیبروم باشد، احتمال دارد که باروری را تحت تاثیر قرار دهد و باید حتماً توسط پزشک ارزیابی شوید.
برای کاهش درد شدید پریود دوش آب گرم بهتر است یا کیسه آب گرم؟
هر دو موثرند، اما کیسه یا چسب حرارتی با ایجاد گرمای مداوم بالای ۴۰ درجه، عروق منقبض رحم را باز کرده و مانند یک مسکن خفیف جریان خون موضعی را بهبود می بخشد.
منبع: Period Pain Relief
