بی پریدین اثرات مواد شیمیایی طبیعی موجود در بدن را که در نتیجه بیماری مانند بیماری پارکینسون، دارودرمانی یا سایر علل نامتعادل شده اند، کاهش میدهد. علیرغم کاهش علائم این بیماری ها، عوارض بی پریدین میتواند سیستم عصبی مرکزی را تحتالشعاع قرار دهد، بنابراین پایش دقیق بالینی اهمیت حیاتی دارد. در این مقاله به مکانیسمهای بروز عوارض بی پریدین و راهکارهایی جهت کاهش آن ها میپردازیم.
چکیده مقاله:
بیپریدین برای کاهش علائم پارکینسون و پیشگیری یا درمان عوارض حرکتی ناشی از داروهای اعصاب تجویز میشود. عوارض بی پریدین میتواند شامل موارد خفیف مثل خشکی دهان، تاری دید، خوابآلودگی و غیره باشد. اما احتمال دارد که عوارض شدیدتری مثل توهم، گیجی، تشنج و موارد دیگر ایجاد کند که در اینصورت باید فوراً توسط پزشک بررسی شود.
عوارض قرص بی پریدین در سالمندان اهمیت بیشتری دارد، چون خطر اختلال شناختی و افت فشار در آنها بالاتر است. برخی از افراد مانند بیماران قلبی یا کلیوی باید این دارو را با احتیاط بیشتر و با نظارت دقیق پزشک مصرف کنند تا از عوارض بعدی جلوگیری شود. همچنین مصرف بیپریدین و یا قطع آن در همه افراد باید دقیقاً طبق دستور پزشک باشد.
بی پریدین برای چیست و چرا تجویز میشود؟
قرص بی پریدین به عنوان یک درمان کمکی برای مدیریت علائم بیماری پارکینسون، اختلال عصبی پیشرونده که با لرزش، سفتی و اختلال حرکت مشخص می شود، تجویز می گردد. همچنین برای درمان و پیشگیری از اختلالات حرکتی که در اثر داروهایی مانند کلرپرومازین، فلوفنازین، پرفنازین و سایر داروها ایجاد میشوند، استفاده میشود.
بی پریدین (Biperiden) در چه دسته دارویی قرار میگیرد؟
بای پریدین متعلق به دسته داروهایی است که به عنوان داروی آنتیکولینرژیک شناخته می شوند. نام تجاری بی پریدین Akineton HCl است که با مسدود کردن اثرات یک انتقال دهنده عصبی به نام استیل کولین در مغز عمل می کند.
نقش بی پریدین در درمان پارکینسون
بی پریدین در پارکینسون با کاهش اثر استیل کولین در مغز، به برقراری تعادل نسبی میان دوپامین و استیلکولین کمک میکند. این تعادل در پارکینسون به دلیل کاهش دوپامین مختل میشود. با این حال این دارو به عنوان درمان اصلی پارکینسون محسوب نمیشود و اغلب بی پریدین برای لرزش دست، با احتیاط و تحت نظر پزشک تجویز میشود.
چرا بی پریدین برای عوارض داروهای اعصاب (EPS) استفاده میشود؟
برخی از داروهای اعصاب به خاطر مهار گیرندههای دوپامین می توانند باعث علائمی مانند گرفتگی عضلات، لرزش یا حرکات غیرطبیعی شوند. بیپریدین تعادل بین دوپامین و استیلکولین را تا حدی اصلاح میکند و باعث کاهش علائمی مانند دیستونی حاد و پارکینسونیسم دارویی می شود. البته مصرف این دارو برای انواع EPS مناسب نیست و مصرف آن باید با تشخیص پزشک باشد.
عوارض بی پریدین چیست و چرا ایجاد میشود؟
بی پریدین نیز مانند هر داروی دیگری می تواند عوارض جانبی ایجاد کند. مهم است که هر گونه عوارض بی پریدین را به خصوص اگر مداوم یا آزاردهنده شده است، به پزشک خود اطلاع دهید.
عوارض شایع بی پریدین
برخی از عوارض بی پریدین شایع تر است اما بهتر است با پزشک خود در این موارد مشورت کنید:
- خشکی دهان و احتباس ادراری
- بزرگ شدن مردمک چشم یا تاری دید
- خواب آلودگی
- یبوست
- اضطراب
- ناراحتی معده
- کاهش تعریق
عوارض جدی بی پریدین
در صورتیکه عوارض بی پریدین را در انواع زیر تجربه کردید، مصرف آن را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید:
- واکنش آلرژیک (مشکل در تنفس، گرفتگی گلو، تورم لبها، زبان یا صورت و یا کهیر)
- تب غیرمعمول
- ضربان قلب سریع یا نامنظم
- اضطراب، توهم، گیجی، آشفتگی، بیش فعالی یا از دست دادن هوشیاری
- تشنج
- بثورات پوستی
- درد چشم
عوارض مصرف بی پریدین در سالمندان چرا مهمتر است؟
افراد مسن احتمال دارد که نسبت به عوارض آنتیکولینرژیک بی پریدین مانند اختلالات شناختی حساس تر باشند. به همین دلیل تجویز این دارو در افراد مسن تر با احتیاط بیشتر می باشد و به طور منظم عوارض بی پریدین در این افراد مورد ارزیابی قرار می گیرد.
خطر اختلال شناختی و دلیریوم
کاهش تمرکز، اختلال حافظه، گیجی و کندی ذهن از مهم ترین عوارض بی پریدین می باشند که در سالمندان، میتواند شدیدتر باشد و حتی به دلیریوم منجر شود. دلیریوم حالتی است که با آشفتگی ذهنی، بیقراری، توهم یا تغییر در سطح هوشیاری همراه است. این موضوع در افراد مبتلا به زوال عقل، آلزایمر یا سابقه اختلال شناختی اهمیت بیشتری دارد.
خطر سقوط و افت فشار
عوارض بی پریدین می تواند به شکل تاری دید، سرگیجه، خواب آلودگی، اختلال تعادل و کاهش هوشیاری بروز کند که میتواند خطر زمین خوردن و شکستگی استخوان مانند شکستگی لگن را در افراد سالخورده افزایش دهد. همچنین اگر از داروهای کاهنده فشار خون یا آرام بخش استفاده می کنید، احتمال افت فشار با مصرف این دارو بیشتر میباشد.
احتیاط در بیماران با بزرگی پروستات یا گلوکوم
افزایش احتباس ادرار در آقایان سالمند مبتلا به بزرگی پروستات، از عوارض بی پریدین است ک به دلیل اثر آنتی کولینرژیک دارو ایجاد می شود. این دارو همچنین احتمال دارد که باعث افزایش فشار داخل چشم در بیماران مبتلا به گلوکوم شود که خطرناک است. بنابراین قبل از مصرف بی پریدین حتماً با پزشک مشورت کنید.
بی پریدین برای عوارض اکستراپیرامیدال (EPS)
بیپریدین برای درمان برخی عوارض حرکتی ناشی از داروها که به آنها عوارض اکستراپیرامیدال یا EPS گفته میشود استفاده می شود. این عوارض شامل اختلالات حرکتی مانند سفتی عضلات، لرزش، کندی حرکت، بیقراری حرکتی و دیستونی می باشند.
دیستونی حاد چیست؟
دیستونی حاد باعث انقباضات ناگهانی و غیرارادی عضلات میشود مانند کج شدن گردن، قفل شدن فک، بیرون زدگی زبان، چرخش چشمها به سمت بالا یا اسپاسم عضلات پشت و صورت. این عارضه احتمال دارد که پس از شروع یا افزایش دوز داروهای اعصاب یا برخی داروهای ضد تهوع رخ دهد و میتواند بسیار ترسناک باشد.
پارکینسونیسم دارویی
پارکینسونیسم دارویی حالتی شبیه بیماری پارکینسون است که بر اثر مصرف برخی از داروها ایجاد می شود. علائم آن نیز مانند علائم پارکینسون است ولی علائم آن با کاهش دوز، تغییر دارو یا مصرف داروهایی مثل بیپریدین طبق نظر پزشک میتواند بهتر شود.
تفاوت EPS با علائم پارکینسون واقعی
پارکینسون یک بیماری پیشرونده عصبی است که علائم آن به تدریج پیشرفت می کنند و معمولاً از یک سمت بدن شروع میشوند. اما در پارکینسونیسم دارویی، علائم بر اثر شروع یا افزایش دوز برخی از داروها و با شدت بیشتر ایجاد می شود و اغلب در دو طرف بدن هستند. EPS با قطع یا تغییر داروی عامل بهبود می یابد، ولی پارکینسون نیاز به درمان اختصاصی طولانی مدت دارد.
دوز مصرف بی پریدین و نحوه صحیح استفاده برای کاهش عوارض
برای کاهش عوارض بی پریدین، باید دوز آن را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید. بهتر است که هر دوز آن را با یک لیوان پر از آب مصرف کنید. اگر بی پریدین باعث ناراحتی معده شما میشود، آن را بعد از غذا مصرف کنید.
تداخلات دارویی مهم مرتبط با عوارض بی پریدین
برای جلوگیری از تداخل دارویی بی پریدین، در مورد تمام داروهایی که استفاده می کنید با پزشک خود صحبت کنید. به ویژه در صورت مصرف موارد زیر به پزشک خود اطلاع دهید:
- داروی ضد افسردگی سه حلقهای (TCA) که برای درمان افسردگی، درد یا اختلال وسواس فکری-عملی استفاده میشود مانند آمیتریپتیلین، دوکسپین یا کلومیپرامین.
- سایر داروهای ضد افسردگی سه حلقهای رایج از جمله آموکساپین (آسندین)، دزیپرامین (نورپرامین)، ایمیپرامین (توفرانیل)، نورتریپتیلین (پاملور) و پروتریپتیلین (ویواکتیل)
- داروی فنوتیازین که برای درمان مانیا، اسکیزوفرنی، سایر بیماریهای روانی و حالت تهوع و استفراغ استفاده میشود مانند کلرپرومازین (تورازین)، فلوفنازین (پرولیکسین)، پرفنازین (تریلافون)، مزوریدازین (سرنتیل)، تیوریدازین (ملاریل)، پرومازین (سپارین)، تری فلوپرازین (استلازین) و سایر موارد
- داروی آنتیهیستامین مانند دیفن هیدرامین، کلرفنیرامین، تریپرولیدین، برومفنیرامین، کلماستین و غیره
- کینیدین (کینورا، کویناگلوت، کوینیدکس، کاردیوکین)
- آمانتادین (سیمترل)
- دیگوکسین (لانوکسین، لانوکسیکاپس)
- هالوپریدول (هالدول)
آیا قطع ناگهانی بی پریدین خطرناک است؟
قطع ناگهانی بیپریدین در افرادی که این دارو را برای مدت طولانی استفاده کرده اند می تواند باعث بازگشت یا تشدید علائم حرکتی شود. همچنین در برخی بیماران احتمال ایجاد بیقراری، اضطراب یا بی خوابی وجود دارد. بنابراین برای قطع بی پریدین باید آن را تحت نظارت پزشک و به صورت تدریجی کاهش دهید.
چه افرادی باید در مصرف بی پریدیدن احتیاط کنند؟
در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید زیرا احتمال دارد که برای جلوگیری از عوارض بی پریدین، به دوز کمتر یا نظارت ویژه نیاز داشته باشید:
- سابقه واکنش آلرژیک به بی پریدین
- گلوکوم زاویه بسته
- انسداد روده یا عارضهای از بیماری رودهای به نام مگاکولون
- میاستنی گراویس
- بزرگی پروستات یا مشکل در ادرار کردن
- صرع یا سایر اختلالات تشنج
- بیماری قلبی یا ضربان قلب نامنظم
- افسردگی یا هر بیماری روانی دیگر
- بیماری کلیوی یا کبدی
- بارداری یا شیردهی
چه زمانی عوارض بی پریدین نیاز به مراجعه فوری دارد؟
عوارض بی پریدین اگر به شکل شدید یا خطرناک در شما بروز کرد مانند ناتوانی در دفع ادرار، بروز توهم، گیجی شدید یا تغییر واضح در سطح هوشیاری، تپش قلب شدید یا درد قفسه سینه و همچنین نشانههای واکنش آلرژیک، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید. گزارش هر گونه عوارض جانبی و مشاوره با داروساز داروخانه آنلاین می تواند به شما در استفاده ایمن و موثر این دارو کمک کند.
احتباس ادراری شدید
اگر در زمان مصرف بی پریدین، با وجود احساس فشار و درد مثانه نتوانستید ادرار کنید، باید فوراً به پزشک مراجعه نمایید. احتباس ادرار از عوارض بی پریدین است که میتواند باعث آسیب به کلیه های شما و یا عفونت شود. احتمال ایجاد این عارضه در افراد مسن، افراد مبتلا به مشکلات پروستات یا بیماریهای ادراری بیشتر است.
توهم یا تغییر شدید هوشیاری
عوارض بی پریدین احتمال دارد که در برخی افراد باعث کاهش هوشیاری، توهم یا گیجی شود که نشانه تأثیر بیش از حد دارو بر سیستم عصبی مرکزی است و میتواند باعث خطر زمین خوردن، رفتارهای غیرعادی یا حتی اغما شود.
تپش قلب یا واکنش آلرژیک
تپش قلب شدید، افزایش ضربان قلب، درد قفسه سینه یا احساس غش از عوارض بی پریدین هستند که نیاز به مراجعه فوری به پزشک یا اورژانس دارند. همچنین علائم آلرژیک مانند کهیر، تورم صورت یا زبان و مشکل در تنفس از علائم هشداردهنده شوک آلرژیک هستند و نیاز به ارزیابی سریع پزشکی دارند.
سوالات متداول
آیا عوارض بی پریدین خطرناک است یا طبیعی؟
بسیاری از عوارض بی پریدین مثل خشکی دهان، یبوست، خواب آلودگی یا سرگیجه خفیف، نسبتاً شایع و قابل انتظار هستند. اما برخی از عوارض بی پریدین میتوانند خطرناک باشند مثل احتباس ادرار، توهم و تپش قلب که در صورت بروز باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
آیا میتوان بی پریدین را ناگهانی قطع کرد؟
قطع ناگهانی بیپریدین می تواند باعث بازگشت علائم شما شود، بنابراین بهتر است که دارو را با نظر پزشک و به تدریج کاهش دهید.
چرا همراه داروهای اعصاب بی پریدین تجویز میشود؟
گاهی اوقات پزشکان همراه با برخی داروهای اعصاب بی پریدین را نیز تجویز می کنند که عوارض حرکتی داروها را کاهش دهد.
اگر دچار احتباس ادراری شدم چه کنم؟
اگر در ادرار کردن به مشکل برخوردید، بلافاصله مصرف دارو را قطع کنید و به اورژانس یا پزشک مراجعه نمایید.
آیا بی پریدین باعث توهم میشود؟
بله، توهم و گیجی از عوارض بی پریدین می باشد که احتمال دارد در دوزهای بالا یا در سالمندان بروز کند. در اینصورت فوراً به پزشک مراجعه کنید.
منبع: biperiden
