بیهوشی عمومی شما را به طور موقت به خواب می برد و شما را از احساس درد در طی اقدامات پزشکی دور نگه می دارد. عوارض بیهوشی کامل می تواند شامل عوارض جزئی مانند حالت تهوع یا گیجی باشد. همچنین احتمال ایجاد عوارض بلند مدت نیز به خصوص در افراد مسن وجود دارد.
چکیده مقاله:
بیهوشی عمومی، عوارض کوتاهمدت متعددی را بعد از جراحی به بدن و ذهن ما وارد میکند. اغلب این عوارض در ساعات نخست پس از عمل ظاهر میشوند و به خاطر قطع دارو به تدریج کاهش مییابند.
عوارض شناختی کوتاهمدت هم وجود دارد که بیشتر در افراد بالای 60 سال دیده میشود، از جمله گیجی یا کاهش تمرکز که معمولاً موقتی است و پس از چند روز یا چند هفته از بین می رود.
یکی از خطرهای نادر اما مهم، هیپرترمی بدخیم است که واکنش خطرناک به داروهای بیهوشی است و باید از سوابق خانوادگی یا شخصی MH مطلع بود تا داروهای ایمن جایگزین شوند. برای کاهش خطر، اطلاعرسانی شرایط پزشکی به تیم بیهوشی، داروها و سابقه خانوادگی MH اهمیت دارد.
عدم مصرف الکل و سیگار قبل از جراحی، ناشتا بودن (NPO) به دستور پزشک و داشتن همراه برای بازگشت به خانه پس از بیهوشی از نکات کلیدی هستند. همچنین نوشیدن مایعات سبک، پرهیز از کار با ماشینآلات و مصرف به موقع داروها حائز اهمیت است. در صورت بروز علائم شدید مانند دشواری تنفس، کهیر یا بیحسی غیرعادی، باید فوراً به اورژانس مراجعه نمایید.
بیهوشی عمومی چیست و چرا استفاده میشود؟
بیهوشی عمومی از طریق داروهای بیهوشی برای جلوگیری از احساس درد در حین عمل یا جراحی ایجاد می شود. داروهای بیهوشی به طور موقت سیگنال های حسی را از اعصاب شما در محل عمل، به مراکز مغز شما مسدود می کنند. برخی از داروهای بیهوشی نیز قسمت های خاصی از بدن شما را بی حس می کنند.
بیهوشی عمومی بسیار بی خطر است. حتی اگر مشکلات سلامتی قابل توجهی داشته باشید، به احتمال زیاد بیهوشی را بدون مشکلات جدی تحمل خواهید کرد. اما احتمال دارد که برخی از عوارض بیهوشی کامل را تجربه کنید.
انواع بیهوشی (کامل، موضعی، منطقهای)
نوع بیهوشی که پزشک شما استفاده می کند به نوع و ناحیه عمل بستگی دارد. گزینه ها عبارتند از:
بی حسی موضعی: بی حسی موضعی بخش کوچکی از بدن شما را بی حس می کند و برای روش های کم تهاجمی مانند جراحی آب مروارید یا بیوپسی پوست استفاده می شود.
خواب کوتاه: در این روش، داروی آرامبخش شما را تا حدی آرام میکند که چرت میزنید، اما در صورت نیاز به برقراری ارتباط، میتوانید از خواب بیدار شوید. نمونههایی از روشهایی که با آرام بخش انجام میشوند عبارتند از برداشتن دندان عقل، کاتتریزاسیون قلبی و برخی کولونوسکوپیها. اگرچه کاملاً بیهوش نخواهید شد، اما احتمالاً این روش را به خاطر نمی آورید.
بیحسی منطقهای: بیحسی منطقهای درد را در قسمت بزرگتری از بدن مسدود میکند. به عنوان مثال می توان به اپیدورال برای کاهش درد زایمان یا انسداد بازو برای جراحی دست اشاره کرد.
بیهوشی عمومی: این روش باعث بیهوشی کامل و عدم حساسیت شما نسبت به درد یا سایر محرک ها می شود. پزشکان از بیهوشی عمومی برای اقدامات تهاجمی تر یا جراحی های سر، قفسه سینه یا شکم شما استفاده می کنند ولی احتمال دارد که دچار عوارض بیهوشی عمومی بعد از عمل شوید.
عوارض کوتاهمدت بیهوشی عمومی
اکثر عوارض بیهوشی کامل، بلافاصله پس از عمل رخ می دهد و مدت زیادی طول نمی کشد. پس از انجام جراحی و قطع داروهای بیهوشی، به آرامی در اتاق عمل یا اتاق ریکاوری از خواب بیدار خواهید شد، اما احتمال دارد که یکی از مشکلات پس از بیهوشی رایج زیر را احساس کنید. همچنین احتمال دارد دچار خارش یا مشکل در دفع ادرار شوید که معمولاً بعد از چند ساعت از بین می روند.
بیهوشی و سرگیجه، بیهوشی و خواب آلودگی
ممکن است زمانی که برای اولین بار بعد از بیهوشی بلند می شوید، احساس سرگیجه یا خواب آلودگی کنید که از رایج ترین عوارض بیهوشی کامل است. این معمولاً فقط چند ساعت طول می کشد، اما برای برخی از افراد به ویژه افراد مسن، این حالت می تواند روزها یا هفته ها ادامه یابد. نوشیدن مایعات زیاد به شما کمک می کند تا احساس بهتری داشته باشید.
بیهوشی و تهوع، استفراغ و خشکی دهان
این عوارض بیهوشی کامل معمولاً بلافاصله پس از عمل جراحی رخ می دهند، اما برخی از افراد احتمال دارد برای یک یا دو روز همچنان حالت تهوع داشته باشند. داروهای ضد تهوع می توانند کمک کننده باشند. همچنین احتمال دارد که وقتی از خواب بیدار می شوید احساس خشکی دهان کنید. تا زمانی که خیلی حالت تهوع نداشته باشید، نوشیدن آب می تواند به کاهش خشکی دهان شما کمک کند.
درد عضلانی، سردرد و لرز
داروهای بیهوشی که برای شل کردن عضلات در حین جراحی استفاده میشوند میتوانند بعد از عمل باعث ایجاد درد عضلانی یا سر درد شوند. همچنین کاهش دمای بدن هنگام بیهوشی از عوارض بیهوشی کامل است. پزشکان و پرستاران مطمئن خواهند شد که دمای بدن شما در طول جراحی خیلی پایین نمیآید، اما احتمالاً با لرز و احساس سرما از خواب بیدار شوید که می تواند چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد.
عوارض بلندمدت بیهوشی
عوارض بیهوشی کامل در اکثر افراد طولانی مدت نخواهد شد. با این حال، خطرات بیهوشی برای سالمندان بیشتر است و ممکن است که بیش از چند روز طول بکشد. این عوارض می تواند شامل موارد زیر باشد:
بیهوشی و حافظه و عدم تمرکز
عوارض بیهوشی کامل در برخی از افراد می تواند باعث سردرگمی، عدم تمرکز یا به خاطر سپردن چیزها شود. این سردرگمی می تواند بیاید و برود، اما معمولاً بعد از حدود یک هفته از بین می رود. تاثیر بیهوشی بر مغز و اختلال عملکرد شناختی پس از عمل (POCD) معمولاً در افراد بالای 60 سال ایجاد می شود.
بیهوشی و سیستم عصبی
اگرچه آسیب عصبی نادر است، اما برخی از افراد آن را به عنوان عوارض بیهوشی کامل تجربه می کنند که باعث درد، بی حسی، ضعف موقت یا دائمی نوروپاتیک می شود.
بیهوشی و آلزایمر یا دمانس
افراد مسن، بیشتر مستعد فراموشی در دوران نقاهت بعد از بیهوشی هستند. این وضعیت باعث آلزایمری می شود که برای حدود یک هفته می آید و می رود. برخی از افراد نیز عوارض بیهوشی کامل را به صورت مشکلات حافظه و یادگیری طولانی مدت تجربه می کنند.
گروههای پرریسک برای عوارض بیهوشی کامل
در بیشتر موارد، بیهوشی عمومی بسیار ایمن است. این خود عمل جراحی است که شما را در معرض خطر قرار می دهد. اما افراد مسن و کسانی که بیهوشی های طولانی مدت دارند بیشتر در معرض خطر عوارض بیهوشی کامل هستند. اگر هر یک از شرایط زیر را دارید، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید زیرا این شرایط می تواند بر عملکرد شما در حین و بعد از جراحی تأثیر بگذارد:
- آپنه خواب
- چاقی
- فشار خون بالا
- دیابت
- بیماری قلبی
- بیماری ریوی
- بیماری کلیوی
- آلرژی دارویی
- مصرف الکل، سیگار یا مواد مخدر
- مصرف داروهای رقیق کننده خون
- سابقه خانوادگی هیپرترمی بدخیم (حساسیت به بیهوشی)
- سکته مغزی، تشنج یا اختلالات عصبی
افرادی با حساسیت به داروهای بیهوشی
افرادی که هیپرترمی بدخیم (MH) دارند، عوارض بیهوشی کامل را به صورت واکنش خطرناک به داروهای بیهوشی تجربه می کنند. این سندرم ارثی نادر باعث تب و انقباضات عضلانی در حین جراحی می شود. مهم است که قبل از بیهوشی، سابقه شخصی یا خانوادگی MH را با پزشک متخصص بیهوشی خود در میان بگذارید تا از داروهایی که این واکنش را تحریک می کنند اجتناب شود.
راهکارهای مراقبت بعد از بیهوشی
داروهای بیهوشی می توانند تا 24 ساعت در بدن شما باقی بمانند. اگر دریافت آرام بخش، بیهوشی موضعی یا عمومی داشته اید، تا زمانی که داروها از بدن شما خارج نشده اند، نباید به سر کار برگردید یا رانندگی کنید. پس از بیحسی موضعی و با کسب اجازه از پزشک، معمولاً می توانید فعالیتهای عادی خود را از سر بگیرید.
نکات تغذیهای و استراحت
نوشیدن آب و مایعات شفاف به کاهش عوارض بیهوشی کامل کمک می کند. بهتر است که غذاهای سبک مانند سوپ ساده، برنج پخته، نان سبک و ماست کمچرب مصرف کنید و از غذاهای سنگین، چرب و یا تند خودداری نمایید. همچنین از مصرف الکل، نوشیدنیهای کافئیندار یا داروهای آرامبخش بدون نظر پزشک خودداری کنید. استراحت کافی و خواب منظم داشته باشید و از کارهای سنگین یا رانندگی اجتناب نمایید.
زمان مراجعه به پزشک و علائم هشدار
اگر عوارض بیهوشی کامل در شما به صورت مشکل در تنفس، خارش شدید، کهیر یا تورم، بی حسی یا فلج در هر نقطه از بدن، گفتار نامفهوم یا دیسفاژی (مشکل در بلع) ایجاد شد فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه نمایید.
سوالات رایج درباره عوارض بیهوشی کامل
آیا همه افراد عوارض مشابهی بعد از بیهوشی تجربه میکنند؟
عوارض بیهوشی کامل در هر فرد متفاوت می باشد و مدت آنها به نوع بیهوشی، طول عمل جراحی، سلامتی شما و داروهای مصرفی بستگی دارد.
عوارض بیهوشی کامل برای سالمندان چقدر جدی است؟
سالمندان بیشتر از سایر افراد در معرض عوارض بیهوشی کامل هستند. گیجی پس از بیهوشی، ناپایداری فشار خون، مشکلات تنفسی و طولانی شدن بهبودی در این افراد جدی است ولی می توان با پایش قبل از عمل، آنها را کنترل کرد.
بیهوشی چه تاثیری بر شیردهی دارد؟
در صورت شیردهی، بیهوشی هم برای شما و هم برای کودکتان بی خطر است. داروهای مورد استفاده در انواع بیهوشی، از جمله بیهوشی عمومی، به سرعت از بدن شما خارج می شوند. احتمال دارد که پزشک شما توصیه کند که اولین شیر خود را پس از بیهوشی عمومی بدوشید و دور بریزید.
جمعبندی و توصیههای نهایی
بیهوشی یکی از عملیات مهم و پرکاربرد در مراقبت های بهداشتی است. با استفاده از داروهای بیهوشی، می توانید با خیال راحت و بدون درد تحت انواع جراحی های بزرگ یا کوچک قرار بگیرید. طبیعی است که قبل از جراحی، برای عوارض بیهوشی کامل احساس نگرانی داشته باشید. اگر سؤال خاصی دارید، با پزشک خود صحبت کنید. او می تواند به تعیین نوع بیهوشی برای شما کمک کند و با شما در مورد آنچه انتظار دارید صحبت نماید.
مرور مهمترین نکات
لیستی از داروها و مکمل هایی که مصرف می کنید را در اختیار پزشک خود قرار دهید زیرا برخی از داروها می توانند با بیهوشی تداخل داشته باشند یا خطر عوارض بیهوشی کامل را افزایش دهند. مصرف مکمل های گیاهی را به مدت یک تا دو هفته قبل از عمل، طبق دستور پزشک خود متوقف کنید.
باید به مدت هشت ساعت قبل از رفتن به بیمارستان از خوردن و نوشیدن خودداری کنید مگر اینکه دستور دیگری داده شود. برای بهبود سلامت قلب و ریه، حتی اگر فقط یک روز قبل از عمل باشد، سیگار را ترک کنید. برای بهترین نتیجه، دو هفته قبل از جراحی، سیگار را ترک کنید.
مسیر بعدی برای کاهش ریسک و اطمینان
برای پیشگیری از عوارض بیهوشی و کاهش خطرات آن، پس از عمل از کسی بخواهید که شما را به خانه برساند و بقیه روز را استراحت کنید. به مدت 24 ساعت از رانندگی و کار با ماشین آلات اجتناب نمایید. فقط از داروها یا مکمل های مورد تایید پزشک استفاده کنید. برای دریافت مشاوره شخصی درباره مراقبتهای قبل و بعد از جراحی، همین حالا با داروخانه آنلاین تماس بگیرید.
منبع: Complications of general anesthesia
