داروی زولنا یا زولدرونیک اسید که با نام زولدرونات نیز شناخته میشود، یک داروی بیسفسفونات است که برای درمان بیماریهای مختلف مرتبط با استخوان استفاده میشود. این دارو در درجه اول به دلیل نقش آن در مدیریت هایپرکلسمی (سطح بالای کلسیم خون) ناشی از سرطان و برای درمان میلوما چندگانه و متاستازهای استخوانی شناخته شده است.
همچنین برای درمان بیماری پاژه استخوان و پوکی استخوان در مردان و زنان یائسه استفاده میشود. زولنا نام تجاری زولدرونیک اسید است که به طور خاص به عنوان یک مایع استریل برای تزریق داخل وریدی فرموله شده است.
مکانیسم اثر داروی زولنا
داروی زولنا یا زولدرونیک اسید با مهار بازجذب استخوان، فرآیندی که در آن بافت استخوان تجزیه میشود و کلسیم به جریان خون آزاد میشود، عمل میکند. این دارو با اتصال به هیدروکسی آپاتیت در استخوان، تجمع در آنجا و سپس تداخل با عملکرد استئوکلاستها (سلولهای مسئول تجزیه استخوان) به این هدف دست مییابد.
بیماریهای درمان شده با داروی زولنا
هیپرکلسمی بدخیم: سطح بالای کلسیم در خون به دلیل سرطان. میلوما چندگانه و متاستاز استخوان: سرطانهایی که مغز استخوان را تحت تأثیر قرار میدهند و آنهایی که به استخوانها گسترش مییابند.
بیماری پاژه استخوان: یک اختلال مزمن که بر بازسازی استخوان تأثیر میگذارد.
پوکی استخوان: وضعیتی که استخوانها را ضعیف میکند، به ویژه در مردان و زنان یائسه.
شکستگیها: برای کاهش خطر شکستگی در بیمارانی که اخیراً دچار شکستگی لگن شدهاند، استفاده میشود.
نحوه مصرف داروی زولنا
زولدرونیک اسید به صورت داخل وریدی تجویز میشود، به این معنی که مستقیماً از طریق سوزن یا کاتتر به داخل ورید تزریق میشود.
چرا داروی زولنا تجویز میشود؟
- زولدرونیک اسید (رکلاست) برای پیشگیری یا درمان پوکی استخوان (وضعیتی که در آن استخوانها نازک و ضعیف میشوند و به راحتی میشکنند) در زنانی که یائسگی (“تغییر زندگی”، پایان دورههای قاعدگی منظم) را تجربه کردهاند، استفاده میشود.
- زولدرونیک اسید (رکلاست) همچنین برای درمان پوکی استخوان در مردان و برای پیشگیری یا درمان پوکی استخوان در مردان و زنانی که گلوکوکورتیکوئیدها (نوعی داروی کورتیکواستروئید که ممکن است باعث پوکی استخوان شود) مصرف میکنند، استفاده میشود.
- زولدرونیک اسید (رکلاست) همچنین برای درمان بیماری پاژه استخوان (وضعیتی که در آن استخوانها نرم و ضعیف هستند و ممکن است تغییر شکل داده، دردناک یا به راحتی شکسته شوند) استفاده میشود.
- زولدرونیک اسید (زومتا) برای درمان سطوح بالای کلسیم در خون که ممکن است در اثر انواع خاصی از سرطان ایجاد شود، استفاده میشود.
- زولدرونیک اسید (زومتا) همچنین همراه با شیمیدرمانی سرطان برای درمان آسیب استخوانی ناشی از میلوم متعدد [سرطانی که در سلولهای پلاسما (گلبولهای سفید خون که مواد لازم برای مبارزه با عفونت را تولید میکنند) شروع میشود] یا سرطانی که در قسمت دیگری از بدن شروع شده اما به استخوانها گسترش یافته است، استفاده میشود.
- زولدرونیک اسید (زومتا) شیمیدرمانی سرطان نیست و گسترش سرطان را کند یا متوقف نمیکند. با این حال، میتوان از آن برای درمان بیماریهای استخوانی در بیماران مبتلا به سرطان استفاده کرد.
- زولدرونیک اسید در دستهای از داروها به نام بیسفسفوناتها قرار دارد. این دارو با کند کردن تجزیه استخوان، افزایش تراکم (ضخامت) استخوان و کاهش میزان کلسیم آزاد شده از استخوانها به خون عمل میکند.
چگونه باید از داروی زولنا استفاده کرد؟
داروی زولنا به صورت محلول (مایع) برای تزریق داخل ورید در مدت حداقل ۱۵ دقیقه ارائه میشود و معمولاً توسط پزشک در مطب، بیمارستان یا کلینیک تزریق میشود.
هنگامی که تزریق زولدرونیک اسید برای درمان سطح بالای کلسیم خون ناشی از سرطان استفاده میشود، معمولاً به صورت یک دوز واحد تجویز میشود. اگر کلسیم خون به سطح نرمال نرسد یا در سطح نرمال باقی نماند، میتوان حداقل ۷ روز پس از دوز اول، دوز دوم را تجویز کرد.
وقتی از تزریق زولدرونیک اسید برای درمان آسیب استخوانی ناشی از میلوم متعدد یا سرطانی که به استخوانها گسترش یافته است استفاده میشود، معمولاً هر ۳ تا ۴ هفته یک بار تجویز میشود.
وقتی از تزریق زولدرونیک اسید برای درمان پوکی استخوان در زنانی که یائسگی را تجربه کردهاند یا در مردان یا برای درمان یا پیشگیری از پوکی استخوان در افرادی که گلوکوکورتیکوئید مصرف میکنند استفاده میشود، معمولاً سالی یک بار تجویز میشود.
وقتی از زولدرونیک اسید برای پیشگیری از پوکی استخوان در زنانی که یائسگی را تجربه کردهاند استفاده میشود، معمولاً هر ۲ سال یک بار تجویز میشود.
وقتی از زولدرونیک اسید برای درمان بیماری پاژه استخوان استفاده میشود، معمولاً به صورت یک دوز واحد تجویز میشود، اما دوزهای اضافی ممکن است پس از گذشت مدتی تجویز شوند.
حتماً چند ساعت قبل از دریافت زولدرونیک اسید، حداقل ۲ لیوان آب یا مایع دیگری بنوشید.
حتماً قبل از دریافت زولدرونیک اسید، حداقل ۲ لیوان آب یا مایع دیگری بنوشید.
پزشک شما ممکن است مکمل کلسیم و مولتی ویتامین حاوی ویتامین دی را برای مصرف در طول درمان تجویز یا توصیه کند. شما باید این مکملها را هر روز طبق دستور پزشک مصرف کنید. اگر به هر دلیلی نمیتوانید این مکملها را در طول درمان خود مصرف کنید، به پزشک خود اطلاع دهید.
علائم شایع پس از مصرف داروی زولنا
ممکن است در چند روز اول پس از دریافت دوز تزریقی زولدرونیک اسید، واکنشی را تجربه کنید. علائم این واکنش ممکن است شامل علائم شبیه آنفولانزا، تب، سردرد، لرز و درد استخوان، مفاصل یا عضلات باشد. این علائم ممکن است در طول 3 روز اول پس از دریافت دوز تزریقی زولدرونیک اسید شروع شود و 3 تا 14 روز طول بکشد.
پزشک شما ممکن است به شما بگوید که پس از دریافت تزریق زولدرونیک اسید، برای پیشگیری یا درمان این علائم، یک مسکن/کاهشدهنده تب بدون نسخه مصرف کنید.
اگر برای پیشگیری یا درمان پوکی استخوان، زولدرونیک اسید تزریق میکنید، باید حتی اگر احساس خوبی دارید، طبق برنامه به مصرف دارو ادامه دهید. باید هر از گاهی با پزشک خود در مورد اینکه آیا هنوز نیاز به درمان با این دارو دارید یا خیر، صحبت کنید.
عوارض جانبی داروی زولنا
داروی زولنا ممکن است عوارض جانبی ایجاد کند. در صورت شدید بودن یا از بین نرفتن هر یک از این علائم، یا علائم ذکر شده در بخشهای نحوه مصرف یا موارد احتیاط، به پزشک خود اطلاع دهید:
- خارش، قرمزی، درد یا تورم در محلی که تزریق انجام شده است
- قرمزی، تورم، خارش یا اشکآلودگی چشم یا تورم اطراف چشم
- یبوست
- حالت تهوع
- استفراغ
- اسهال
- درد معده
- کاهش اشتها
- کاهش وزن
- سوزش سر دل
- زخم دهان
- نگرانی بیش از حد
- آشفتگی
- افسردگی
- مشکل در به خواب رفتن یا در خواب ماندن
- تب، لرز، سرفه و سایر علائم عفونت
- لکههای سفید در دهان
- تورم، قرمزی، سوزش، یا خارش واژن
- ترشحات سفید واژن
- بیحسی یا سوزن سوزن شدن در اطراف دهان یا انگشتان دست یا پا
- ریزش مو
نکات پایانی
پزشک شما آزمایشهای آزمایشگاهی خاصی را برای بررسی پاسخ بدن شما به داروی زولنا تجویز خواهد کرد.
لیست کتبی از تمام داروهای تجویزی و بدون نسخه (بدون نسخه)، ویتامینها، مواد معدنی و مکملهای غذایی که مصرف میکنید، تهیه کنید. این لیست را هر بار که به پزشک مراجعه میکنید یا در بیمارستان بستری میشوید، همراه خود داشته باشید. در صورت بروز موارد اضطراری، باید این لیست را همراه خود داشته باشید.
منبع:
