شیمی درمانی درمانی یک درمان دارویی است که از مواد شیمیایی قوی برای از بین بردن سلول هایی با رشد سریع در بدن فرد استفاده می کند. شیمی درمانی اغلب برای درمان سرطان استفاده می شود، زیرا سلول های سرطانی بسیار سریعتر از اکثر سلول های بدن رشد و تکثیر می شوند.
امروزه، انواع متفاوتی از داروهای شیمی درمانی م در دسترس هستند. همچنین، باید بدانید این داروها را می توان به تنهایی یا به صورت ترکیبی برای درمان طیف وسیعی از سرطان ها استفاده کرد. در منابع خارجی آمده است اگرچه این روش درمانی روشی موثر برای درمان بسیاری از انواع سرطان است، اما این روش خطر بروز عوارض جانبی زیادی را به همراه دارد. برخی از عوارض جانبی این روش درمانی خفیف و قابل درمان هستند، در حالی که برخی دیگر می توانند عوارض جدی را ایجاد کنند.
علت انجام شیمی درمانی
این روش درمانی برای از بین بردن سلول های سرطانی در افراد مبتلا به سرطان استفاده می شود. این داروها تحت شرایط خاصی تجویز می شوند که به شرح زیرند:
- برای درمان سرطان بدون استفاده از درمان های دیگر: این روش درمانی می تواند به عنوان درمان اولیه یا تنها برای درمان سرطان استفاده شود.
- پس از درمان های دیگر، برای از بین بردن سلول های سرطانی پنهان: این روش درمانی را می توان پس از درمان های دیگر، مانند جراحی، برای از بین بردن سلول های سرطانی که احتمال دارد در بدن باقی مانده باشند استفاده کرد. پزشکان به این روش درمان کمکی می گویند.
- برای آماده کردن فرد برای درمان های دیگر : این روش درمانی می تواند برای کوچک کردن تومور استفاده شود تا درمان های دیگر مانند پرتودرمانی و جراحی امکان پذیر باشد. پزشکان به این درمان نئوادجوانت می گویند.
- برای کاهش علائم و نشانه ها: این روش درمانی با از بین بردن برخی از سلول های سرطانی به تسکین علائم و نشانه های سرطان کمک می کند. پزشکان به این روش شیمی درمانی تسکینی می گویند.
این روش درمانی برای شرایطی غیر از سرطان استفاده می شود؟
برخی از داروهایی که در این روش درمانی به کار برده می شوند در درمان سایر بیماری ها کاربرد دارند که به شرح زیرند:
- بیماری های مغز استخوان: بیماری هایی که بر مغز استخوان و سلول های خونی تأثیر می گذارند با پیوند مغز استخوان که به عنوان پیوند سلول های بنیادی نیز شناخته می شود، درمان می شوند. این روش درمانی اغلب برای آماده شدن برای پیوند مغز استخوان نیز استفاده می شود.
- اختلالات سیستم ایمنی: دوزهای کمتر داروهای این روش درمانی می تواند به کنترل سیستم ایمنی بیش فعال در برخی بیماری ها مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید کمک کند.
خطرات استفاده از این روش
عوارض جانبی داروهای این روش درمانی می توانند قابل توجه باشد. هر دارویی عوارض جانبی متفاوتی دارد و این را باید دانست که این داروها عوارض یکسانی بر روی تمامی افراد ندارند. عوارض جانبی که در طول این روش درمانی رخ می دهد به شرح زیرند:
- حالت تهوع
- استفراغ
- اسهال
- ریزش مو
- از دست دادن اشتها
- خستگی
- تب
- زخم های دهان
- درد
- یبوست
- کبودی آسان
- خون ریزی
بسیاری از این عوارض جانبی قابل پیشگیری یا درمان هستند. اکثر عوارض جانبی پس از پایان درمان از بین می روند.
عوارض جانبی طولانی مدت و دیر توسعه
داروهایی که در این روش درمانی مورد استفاده قرار می گیرند می توانند عوارض جانبی ایجاد کنند که تا ماه ها یا سال ها پس از درمان معلوم نمی شوند. عوارض جانبی دیررس با توجه به دارویی که مورد استفاده قرار می گیرند متفاوند:
- آسیب به بافت ریه
- مشکلات قلبی
- ناباروری
- مشکلات کلیوی
- آسیب عصبی (نوروپاتی محیطی)
- خطر ابتلا به سرطان دوم
نحوه تجویز داروهای این روش درمانی
داروهای این روش درمانی را می توان به روش های مختلفی تجویز کرد، از جمله:
- تزریقات شیمی درمانی: این روش درمانی اغلب به صورت تزریق داخل ورید انجام می شود. این داروها را می توان با قرار دادن یک لوله با سوزن در رگ بازو یا داخل دستگاهی در رگ قفسه سینه تجویز کرد.
- قرص های شیمی درمانی: برخی از داروهای این روش درمانی را می توان به صورت قرص یا کپسول مصرف کرد.
- واکسن های شیمی درمانی: داروهای این روش درمانی را می توان با سوزن تزریق کرد، درست مانند تزریق واکسن.
- کرم های شیمی درمانی: کرم ها یا ژل های حاوی داروهای این روش درمانی را می توان برای درمان انواع خاصی از سرطان پوست روی پوست استفاده کرد.
- داروهای شیمی درمانی: این دارو ها برای درمان یک ناحیه از بدن استفاده می شوند. به عنوان مثال، داروهای این روش درمانی را می توان مستقیماً برای استفاده در شکم (شیمی درمانی داخل صفاقی)، حفره قفسه سینه (شیمی درمانی داخل پلورال) یا سیستم عصبی مرکزی (شیمی درمانی داخل نخاعی) تجویز کرد. این روش درمانی می تواند از طریق مجرای ادرار برای مثانه نیز تجویز شود.
- این روش درمانی مستقیماً در محل ایجاد سرطان استفاده می شود: این روش درمانی را می توان مستقیماً در محل ایجاد سرطان یا بعد از جراحی، جایی که سرطان قبلاً بوده است، به کار برد. به عنوان مثال، ویفرهای نازک حاوی داروهای شیمی درمانی را می توان در حین جراحی در نزدیکی تومور قرار داد. ویفرها با گذشت زمان تجزیه می شوند و این داروها در ناحیه آسیب دیده آزاد می شوند.
فواصل زمانی دریافت شیمی درمانی
پزشک بر اساس شدت سرطان و میزان واکنش بدن به این داروها تعیین می کند که این روش درمانی هر چند وقت یکبار باید تکرار شود. در طول درمان با این روش باید به طور مرتب با پزشک متخصص (انکولوژیست) ملاقات کنید. انکولوژیست در مورد هر گونه عوارض جانبی که فرد تجربه می کند سوال می پرسد، زیرا بسیاری از آنها قابل کنترل هستند.
با توجه به وضعیت فرد احتمال دارد در طول این روش درمانی برای نظارت بر سرطان اسکن و سایر آزمایشات هم انجام شود . این آزمایش ها میتوانند به پزشک کمک کنند که بهبود سرطان را تحت نظر بگیرد و برنامه های درمانی را به درستی پیش ببرد.
خرید مکمل دارویی
برای خرید انواع مکمل دارویی می توانید به سایت داروخانه آنلاین مراجعه کنید.
نویسنده و گردآورنده : پرستو رجبی
