غریزه مادری؛ مفهمومی ساختگی یا واقعی

بچه دار شدن یکی از زیباترین لحظات در زندگی هر پدر و مادری می تواند باشد. گاهی تولد فرزند و زندگی جدید با او می تواند مادران را تحت فشاری قرار دهد که زاییده مفهوم غریزه مادری است؛ به این معنی که مادر ذاتا باید به بچه دار شدن علاقه داشته باشد و به صورت غریزی بداند چگونه از نوزاد خود مراقبت کند. این مسئله استرس بسیاری را به مادر تحمیل می کند و گاهی به دلیل عدم آشنایی او با بچه داری به او القا می کند که مادر کاملی نیست. در ادامه با مفهوم غریزه مادری بیشتر آشنا می شوید.

غریزه مادری چیست؟

بهتر است پیش از دانستن مفهوم غریزه مادری با مفهوم غریزه آشنا شد. بنابر تعریف یکی از روان شناسان غریزه چیزی ذاتی یا طبیعی است که شامل واکنش رفتاری ثابت به محرک های خاص می شود. غریزه مادری به این موضوع اشاره می کند که هر زنی علاقه دارد بچه دار شود و پس از زایمان حس پرورش دهنده کودک به صورت خودجوش در او بیدار می شود. این گفته به این معناست که مادر به صورت طبیعی خواهد دانست نوزادش چه می خواهد، چرا گریه می کند و … . از نظر علمی غریزه مادری مفهومی کاملا ساختگی و اغراق آمیز است که می تواند مادران را به مشکلاتی دچار کند.

آیا غریزه مادری مفهومی ساختگی است؟

شاید برای رسیدن به جواب این سوال باید به شکل مواجهه مادر و کودک اشاره کنیم. برخی پژوهش ها حاکی از این هستند که هنگام شیردادن به نوزاد هورمون اکسی توسین ترشح می شود که پیوند عاطفی مادر و نوزاد را شکل می دهد. برخی نیز به پیوند بین مادر و نوزاد در دوران بارداری اشاره می کنند زمانیکه مادر اولین بار حرکت جنین را در رحم حس می کند. با این حال هیچکدام از این پژوهش ها به غریزه مادری اشاره نداشته اند. می توان نتیجه گرفت این باور که همه زنان غریزه مادری دارند نادرست است. در سال 2018 حتی تحقیقی نشان داد که اصلا غیرعادی نیست یک مادر پس از تولد نوزاد نتواند با او ارتباط برقرار کند و برای این ارتباط نیاز به زمان داشته باشد. در این پژوهش با اینکه تماس پوستی هنگام شیردهی و در آغوش گرفتن نوزاد، به مادر برای ایجاد رابطه عاطفی کمک می کرد اما باز هم نزدیک یک هفته زمان برد تا مادر بتواند احساس واقعی خود را ابراز کند. این زمان در برخی حتی ماه ها امتداد پیدا کرد.

اصطلاح غریزه مادری از کجا آمده است؟

برای دانستن منشا این مفهوم باید به تفاوت غریزه و محرک بپردازیم. دکتر “گابریلا مارتول” می گوید: در روان شناسی، محرک فیزیولوژیکی، حالتی انگیزشی است که ناشی از نیاز فیزیولوژیکی می باشد و نیاز به محرومیتی گفته می شود که زمینه ساز این محرک است. در کنار این مفاهیم بحث غریزه مطرح است که واکنشی ذاتی و بدون آموزش به یک نشانه و محرک می باشد. غرایز در نتیجه فشارهای تکاملی ایجاد می شوند و باعث شکل گیری رفتار در طول زمان می شوند. در نتیجه محرک ها انگیزه اند اما غرایز رفتارند.
انسان ها برخلاف حیوانات دارای غریزه نیستند زیرا غرایز بسیار ثابت و تغییر ناپذیرند و با محرکی ساده فعال می شوند. در حالیکه انسان ها انعطاف پذیر و تطبیق پذیرند. بسیاری از رفتارهای انسان حتی اگر بسیار تحت تاثیر تکامل باشند باز هم قابل تغییرند. مثلا ما در هنگام گرسنگی رفتاری متفاوت از حیوان ها نشان می دهیم و رفتاری ثابت و تعیین شده نداریم. ما می توانیم به رستوران برویم یا در خانه غذا تهیه کنیم، کاری که انجام آن برای حیوانات غیرقابل تصور است.
توضیحات گفته شده در مورد مادران نیز صدق می کند. بدن مادران در دوران بارداری تغییرات بسیاری را تجربه می کند و دچار تغییرات هورمونی می شود. این هورمون ها بر روی رفتار، ادراک و احساسات مادر تاثیر می گذارند. میزان استروژن و اکسی توسین نیز می توانند دلبستگی و پیوند بین مادر و کودک را افزایش دهد و این موارد مفهوم غریزه مادری را برای برخی ایجاد می کند در حالیکه غلط است. اگر حس مادری غریزه بود همه مادران می بایست اشتیاق مادرانه می داشتند در صورتیکه بسیار از زنان سالم این حس را ندارند. بسیاری از زنان نیز ممکن است این حس را داشته باشند اما تصمیم بگیرند مادر نشوند. از آنجا که غرایز تغییر ناپذیر هستند اگر غریزه مادری وجود داشت هیچ زنی نمی توانست در مورد بچه دار شدن حق انتخاب داشته باشد.

نگاهی دوباره به غریزه مادری

مفهوم غریزه مادری با وجود جالب بودن بسیار آسیب زاست. بسیاری از زنان با اتکا به غریزه مادری خود، از دیگران در پرورش کودک کمک نمی گیرند و گمان می کنند باید همه چیز را ذاتی در مورد پرورش نوزاد بدانند. این مسئله می تواند برای آنها مشکلات بسیاری ایجاد کند. بنابراین سعی کنید اگر از کاری ناتوان هستید از دیگران کمک بگیرید و فکر نکنید همه کارها با تکیه به یک مفهوم ساختگی به نام غریزه مادری قابل انجام است. همچنین از پدر و والدین رضاعی کودک نیز بخواهید در مراقبت از کودک به شما کمک کنند تا بتوانید دوران سخت پس از بارداری را بهتر سپری کنید.

مجله سلامت داروخانه آنلاین مطالعه مطالب زیر را به شما پیشنهاد می دهد:

• فواید شیر مادر برای نوزاد
• خشونت خانگی علیه زنان یعنی مادرانی بیمار و کودکانی بیمار
• علل کمبود شیر مادر